Bonden willen duidelijkheid van Nedcar

De werknemers van NedCar in Born legden gisteren het werk neer. „Limburgers zijn niet altijd even makkelijk in beweging te krijgen.”

Nederland, Born, 1 december 2011 Werkonderbreking door 1500 werknemers Nedcar / Mitsubishi voor duidelijkheid over de toekomst. Henk van Rees Foto: Harry Heuts / Hollandse Hoogte Harry Heuts/Hollandse Hoogte

Bij een actievoerende vakbond hoort geen omfloerste taal met veel mitsen en maren. De krachttermen en vloeken die Henk van Rees van FNV Bondgenoten gisteren gebruikte tijdens de werkonderbreking bij NedCar behoren echter niet tot het standaardrepertoire.

De personeelsleden van de autofabriek in Born, overalls en witte boorden, lieten de afgelopen dagen ook even alle beleefdheidsvormen varen. Die voelden vooral de behoefte om stoom af te blazen. Gistermiddag legden ze bijna allemaal het werk neer. Van Rees: „Limburgers zijn niet altijd even makkelijk in beweging te krijgen. Er heerst een zekere gelatenheid, zeker bij de mensen bij NedCar, die de afgelopen jaren al zoveel hebben geïncasseerd. Maar nu is de boosheid algemeen.”

De woede wordt opgewekt door het derde uitstel van het Mitsubishi-concern van een besluit over een opvolger voor de in Born geproduceerde Colt. Voor 22 december, het begin van het twee weken durende kerstreces op de fabriek, zou er definitief duidelijkheid komen. Eerder waren al twee uiterste data in 2010 genoemd. Nu wordt het uiterlijk 7 februari, zeggen de Japanners. „Veel mensen durven dat niet meer te geloven. Het betekent in elk geval dat medewerkers opnieuw Kerst en Oud en Nieuw vieren in onzekerheid”, zegt Van Rees. „Ik hoor nu Nedcar-mensen zeggen: ‘Het maakt niet uit wat ze gaan zeggen, als ze maar wat zeggen.’ Die houding, dat fatalisme, trof ik nog niet eerder aan. Ondanks alle ervaringen bleven medewerkers trots op hun bedrijf, wilden ze dat het hoe dan ook bleef bestaan. Het baart me ook zorgen, omdat zulke gevoelens slecht zijn voor een organisatie. Bij alle hoogte- en dieptepunten in het verleden bracht het personeel altijd het uiterste aan flexibiliteit op.”

Het Japanse uitstel kan te maken hebben met de onzekerheid vanwege de eurocrisis. De Europese munt is goedkoper geworden ten opzichte van de yen. Dat maakt produceren in Born aantrekkelijker. Tegelijkertijd zou in geval van een recessie de vraag wel eens flink terug kunnen vallen.

NedCar, Mitsubishi, de bonden en overheden vormden in afwachting van een besluit in Japan een taskforce om te kijken of er nog andere partijen warm te krijgen waren voor productie in Born. Dat leverde serieuze interesse van met name Chinese autofabrikanten op, die zich bezinnen op een eerste bastion in Europa. Of die ondernemingen serieus doorzetten moet binnen twee à vier jaar duidelijk worden. Daarom is het cruciaal dat Mitsubishi vanaf 2013 de opvolger van de Colt in Limburg laat assembleren, anders verdwijnt de fabriek voortijdig.

Breed leeft er waardering voor de inzet van het ministerie van Economische Zaken. Minister Maxime Verhagen en de top van het ministerie doen volgens verschillende betrokkenen hun uiterste best voor een goede afloop.

De Japanners laten zich ondertussen van hun ondoorgrondelijkste kant zien. Tetsuro Miki, de hoogste vertegenwoordiger van Mitsubishi in Nederland, nam gisteren de grieven van het personeel en de bonden in ontvangst. Van Rees: „Hij hoorde onze verhalen uiterlijk onbewogen aan. Als ik niet verzocht had om een reactie, had hij waarschijnlijk helemaal niets gezegd. Nu bleef het bij begrip voor de zorgen en de belofte dat hij de boodschap over zal brengen aan Japan.”

Blijven reacties vanuit Azië uit, dan komen de bonden nog voor het kerstreces met nieuwe acties. Over de vorm wordt nog nagedacht. Maar volgens FNV Bondgenoten zal het personeel „dan zijn tanden laten zien”. Tegelijkertijd willen ook de bonden de beslissers niet tegen zich in het harnas jagen.

Van Rees erkent dat hij worstelt met positie kiezen. De geschiedenis van NedCar is een lange strijd om lijfsbehoud. „Een bedrijf als DSM heeft zich een paar keer heruitgevonden. Daar vielen klappen bij. Maar je kon met de topmensen in gesprek, kreeg zicht op strategieën, lange-termijnperspectieven. Bij Mitsubishi vallen besluiten steeds op het allerlaatst en dan nog gaat het om zekerheid voor even. Het is echt manoeuvreren om vragen te stellen en nog meer om antwoorden te krijgen.”

„Het is geen gebruikelijke taal voor een VVD-politicus, maar ik heb echt veel respect voor de houding van de vakbonden in dit dossier”, zegt Mark Verheijen, de Limburgse gedeputeerde van Economische Zaken. „De kwaadheid en de teleurstelling van nu zijn heel begrijpelijk. Er moet zo snel mogelijk duidelijkheid komen over de toekomst van de fabriek.”

Verheijen gelooft in een toekomst voor NedCar. „Het in weerwil van de realiteit van de markt op de been houden van een bedrijf, zou ik nooit steunen. Daar ben ik dan weer liberaal genoeg voor. Een paar jaar geleden zou je ook denken dat al dit soort activiteiten naar de nieuwe werkplaatsen van de wereld zouden verschuiven. Nu zie je heel duidelijk de behoefte om met producten toch dicht bij de klant te zitten, ter plaatse nog te kunnen costumizen naar de wensen van de consument. NedCar is wat dat betreft gewoon een heel hoogwaardig bedrijf.”

Met die wetenschap en 1.200 tot 1.400 arbeidsplaatsen als inzet moet volgens de gedeputeerde het maximale gedaan worden. Daar bovenop speelt de symbolische waarde mee. „Met DSM is NedCar een van de vlaggenschepen van de bedrijvigheid in de regio. Ook nog eens naar hier gekomen als compensatie voor de mijnsluitingen.”