Autist op financiële markten

Robert Harris: De angst-index. Vertaald door Janneke Zwart. Cargo, 352 blz. € 19,90

De angst-index is een heel goede, tijdige en enigszins gemankeerde thriller over de intrinsieke gevaren van de moderne financiële markten. Robert Harris (Pompeï, Imperium, Geest) schrijft soepel en geestig en legt aan de hand van één dag uit het leven van zijn hoofdpersoon, wiskundig genie en hedgefonds-oprichter Alexander Hoffmann, de werking bloot van ondoorgrondelijke zaken als hedgefondsen, handels-algoritmen, ‘kwanten’ en beursindices.

De huidige schuldencrisis en de recente kredietcrisis worden door Robert Harris – deels terecht – opgehangen aan een systeemfout van het moderne handelsverkeer: het is zo complex dat ook de handelaren zelf er niks meer van begrijpen. Alexander Hoffmann is een ietwat autistisch wiskundig genie wiens karakter door Harris zo geloofwaardig wordt geëtaleerd dat hij uitstijgt boven het clichématige. Hij heeft zich louter door Quarry laten binnenhalen omdat de geautomatiseerde handel van het hedgefonds een uitstekende arena is om zijn theorieën over algoritmen en kunstmatige intelligentie te kunnen ontwikkelen. Eerst deed hij dat bij de deeltjesversnellers van CERN, totdat hij daar na een schimmig conflict op een zijspoor raakte.

De algoritmen waarmee Hoffman Investment Technologies op basis van historische patronen en nieuwsbronnen de bewegingen van de markt met razendsnelle berekeningen probeert te voorspellen, lijken voldoende op de zelf-lerende softwaresystemen die op Hoffmanns vakgebied der kunstmatige intelligentie worden gebruikt.

Harris’ beheersing van deze financiële en technologische materie is, door zijn grondige research, tot het einde toe geloofwaardig. Tót het einde, want de ontknoping van deze thriller is net een stap te ver en overschrijdt de drempel van wetenschappelijke geloofwaardigheid.

De gekte in De angst-index zit hem in het op hol slaan van geautomatiseerde handelssystemen, een risico dat slechts gedeeltelijk is beteugeld door beurswaakhonden en volgens Robert Harris, die een nauw verholen walging voor de werking van de markten heeft, nog steeds kan optreden.

Aanleiding voor het boek is de ‘flash-crash’ van 6 mei 2010, toen de Dow Jones een fantastische duik naar beneden maakte en zich even onstuimig herstelde. Het verloop van die dag wordt in dit boek veroorzaakt en ondervonden door Alexander Hoffmann, die op de zeer vroege ochtend van zes mei met een brandblusser op zijn hoofd wordt geslagen en een volkomen onvoorspelbare dag tegemoet gaat. Het is beter voor de lezer hij, net als Hoffmann, zo min mogelijk van tevoren weet. De angst-index is onvoorspelbaar als de markten zelf, waarover je en passant veel opsteekt.