Ook Slovenië ligt in de vuurlinie

Zondag zijn er vervroegde verkiezingen in Slovenië. President Türk zegt dat politici begrijpen dat de eurocrisis hervormingen onontkoombaar maakt.

Ukraine's President Viktor Yanukovich (R) shakes hands with his Slovenian counterpart Danilo Turk during their meeting in Kiev October 11, 2011. REUTERS/Mykhailo Markiv/Presidential Press Service/Handout (UKRAINE - Tags: POLITICS) FOR EDITORIAL USE ONLY. NOT FOR SALE FOR MARKETING OR ADVERTISING CAMPAIGNS. THIS IMAGE HAS BEEN SUPPLIED BY A THIRD PARTY. IT IS DISTRIBUTED, EXACTLY AS RECEIVED BY REUTERS, AS A SERVICE TO CLIENTS REUTERS

Slovenië was het eerste Oost-Europese land dat lid werd van de eurozone, in 2007. De meest westerse lidstaat van het voormalige Joegoslavië leek een rolmodel voor andere landen in de regio, maar de economische crisis heeft hier harder huisgehouden dan elders. Alleen in Estland kelderde de productie in 2008 meer. De Sloveense economie kromp dat jaar met acht procent. Meegezogen door de problemen in buurland Italië, de tweede exportmarkt, kwam ook Slovenië in de vuurlinie te liggen: vorige week stond de rente op staatsleningen even op 7,2 procent. Bovendien is er een politieke crisis, sinds in een referendum de pensioenhervorming werd afgewezen die de centrum-linkse regering wilde doorvoeren, op aandrang van Brussel.

De Europese Bank voor Reconstructie en Wederopbouw schreef deze maand in een rapport dat de stemming in het kleine land (twee miljoen inwoners, tweederde van Nederland) somber is. Net als in Slowakije en Hongarije wordt de vreugde over de twintig jaar geleden hervonden democratie sterk getemperd door de crisis, schreef de bank.

President Danilo Türk, begin deze week voor een kort bezoek in Nederland, herkent zich niet in dit beeld. „Zondag zijn er verkiezingen, en de peilingen voorspellen dat de opkomst erg hoog zal zijn. Als je naar democratie kijkt als een meerpartijensysteem, eerlijke verkiezingen, dan bestaat daar geen enkele twijfel aan. Misschien zijn er twijfels over de effectiviteit van de Europese Unie, maar dat leidt overal tot vragen. Er bestaat geen twijfel over onze betrokkenheid bij democratie en de Europese Unie als de weg naar de toekomst.”

Maar als Europa om pensioenhervorming vraagt, zeggen de Sloveense kiezers nee, in een referendum in juli. En de partij die dit voorstelde, maakt geen enkele kans meer zondag.

„Wat er nu gebeurt in Europa, doordringt mensen van de noodzaak dat sommige zaken onontkoombaar zijn. Daarom denk ik dat veel mensen, politici en kiezers, beter zullen begrijpen dat een hervorming van de pensioenen nodig is.”

Toch stond de rente voor Sloveense staatsobligaties vorige week op 7,2 procent, uit zorg over de pensioenen en de vervroegde verkiezingen die nodig werden.

„Slovenië staat er niet slecht voor. De staatsschuld is de afgelopen twee jaar gestegen naar 45 procent, maar dat komt vooral doordat bedrijven te veel geleend hadden. Toen die door de crisis in de problemen kwamen, sloeg dat over naar de banken en moest de overheid daar bijspringen. Er is nu een voorstel dat de bovengrens voor de staatsschuld legt bij 45 procent.”

U heeft de partijen opgeroepen consensus te bereiken. Wilt u de partijpolitiek even opzijschuiven, zoals in Italië?

„Dat zou niet verstandig zijn. Het is ook niet nodig. Ik geloof ook dat alle Sloveense politici doordrongen zijn van de urgentie van de problemen. In de uitwerking van hun plannen zijn wel verschillen, maar de kern blijft hetzelfde. De begroting en de staatsschuld moeten onder controle blijven.

„Het grote politieke probleem in Europa is nu hoe we nationale parlementen betrekken bij de besluitvorming in de Europese Raad van ministers. En als het om heel ingrijpende maatregelen gaat, moet je die de burgers durven voorleggen in een referendum.”

Niet bepaald een populaire suggestie, tegenwoordig.

„Toch moet je dat aandurven. Het belang van de euro en Europa is heel goed uit te leggen.”