Interventie helpt maar lost eurocrisis niet op

De centrale banken van Amerika, Canada, Japan, Europa, Zwitserland en Groot-Brittannië kwamen gisteren in actie. Ze hopen een liquiditeitscrisis bij Europese banken af te wenden.

1 Wat hebben de centrale banken precies afgesproken?

De centrale banken hebben de opslag die commerciële banken betaalden om vreemde valuta te kunnen lenen (de zogenoemde liquidity swaps) fors verlaagd, van 1 procent naar 0,5 procent. De nieuwe prijs gaat in op 5 december en loopt tot 1 februari 2013. Daarmee wordt het goedkoper om aan buitenlandse valuta (vooral dollars) te komen.

Op 15 september besloten dezelfde centrale banken al dat ze onbeperkt dollarleningen zouden gaan verstrekken aan commerciële banken. Aanleiding was destijds dat Amerikaanse geldmarktfondsen nauwelijks nog geld durfden uit te lenen aan Europese banken vanwege de sluimerende schuldencrisis. Banken maakten er weinig gebruik van omdat de faciliteit voor hen te duur was. Dat probleem is nu opgelost: dollars lenen bij de Europese Centrale Bank (ECB) is daardoor een stuk goedkoper geworden. Als het nodig is, kunnen Europese banken ook bij de ECB terecht voor Japanse yens, Canadese dollars, Zwitserse franks en Britse ponden. Amerikaanse commerciële banken kunnen omgekeerd ook de andere valuta rechtstreeks bij de Fed afnemen.

2 Van wie kwam het initiatief tot de gecoördineerde actie?

Officieel van het Amerikaanse stelsel van Centrale Banken, de Federal Reserve. Zij moest immers besluiten om dollars ter beschikking te stellen aan de centrale banken van Canada, Groot-Brittannië, Japan, Zwitserland en de ECB. De Fed heeft dus formeel het initiatief genomen, maar waarschijnlijk op verzoek van de ECB. De faciliteit is namelijk vooral gericht op de commerciële banken in Europa. Die hebben grote moeite om via hun Amerikaanse collega’s aan dollars te komen door de eurocrisis. Amerikaanse banken willen het risico niet lopen dollars uit te lenen aan een bank die mogelijk meegesleurd wordt als het mis gaat met de euro.

3 Hoe werkt zo’n liquidity swap line?

De Federal Reserve geeft met de swap andere centrale banken toestemming om rechtstreeks dollars aan te bieden aan commerciële banken tegen vastgestelde tarieven. In ruil daarvoor krijgt de Fed valuta van die andere centrale bank, dat is de swap. De Fed loopt zelf geen risico op de leningen, omdat ze zaken doet met andere centrale banken en niet met de commerciële banken in de andere regio’s. De andere centrale banken (zoals de ECB) krijgen naast hun eigen valuta de beschikking over dollars, die ze kunnen uitlenen aan banken zonder tussenkomst van andere commerciële banken. Europese banken kunnen niet rechtstreeks aankloppen bij de Fed voor dollars.

4 Is de euro nu gered?

Nee. Centrale banken hebben voornamelijk voorkomen dat Europese banken in acute geldproblemen komen, een zogenoemde credit crunch vergelijkbaar met die in 2007 en 2008. Maar het verstrekken van liquiditeit aan banken heeft erg weinig te maken met de kern van de eurocrisis: de schuldenproblematiek van de lidstaten. Wat wel kan helpen is dat de financiële sector wat meer vertrouwen krijgt en weer normaal gaat functioneren. Door de maatregel wordt de acute stress op de financiële markten verminderd.

5 Waarom reageren de beurzen dan zo optimistisch?

Het ingrijpen van de centrale banken wordt door beleggers gezien als een eerste stap. Op de Europese top van 8 en 9 december zullen de echte knopen moeten worden doorgehakt. Komt er een begrotingsunie? Mag de ECB op grotere schaal ingrijpen? Over de antwoorden op die vragen zijn Frankrijk en Duitsland nog druk aan het onderhandelen.

Melle Garschagen enEgbert Kalse

    • Egbert Kalse
    • Melle Garschagen