Hof EU: buitenlandse notarissen mogen in Nederland aan het werk

Nederland mag het beroep van notaris niet uitsluitend voorbehouden aan personen die de Nederlandse nationaliteit bezitten.

Dat heeft het Europees Hof van Justitie vanmorgen bepaald in een zaak die tegen Nederland was aangespannen door de Europese Commissie. De ‘nationaliteitsvereiste’ is in strijd met de vrijheid van vestiging, aldus het Hof, de hoogste rechter in Europese aangelegenheden.

De Europese Commissie spande in mei 2009 een procedure aan tegen Nederland bij het Europees Hof wegens verboden discriminatie op grond van nationaliteit. Het toenmalige kabinet had toen een wijziging van de Wet op het notarisambt voorbereid, waarin de nationaliteitseis (art. 6, lid 1: „Tot notaris is slechts benoembaar hij de de Nederlandse nationaliteit bezit”) is geschrapt. Wel bleef het kabinet van oordeel dat het notarisambt principieel uitgezonderd moest blijven van de vrijheid van vestiging in de Europese Unie. In zijn arrest van vanmorgen verwerpt het Hof ook deze Nederlandse stellingname. Dat maakt het moeilijker nationale restricties aan het notarisambt op te leggen.

De notaris is in Nederland een openbaar ambtenaar die de staat vertegenwoordigt. Werk dat verband houdt met de uitoefening van het openbaar gezag is in het Europees verdrag in beginsel van de vrijheid van vestiging uitgesloten. Maar zowel de authenticatietaak van de notaris als zijn overige werkzaamheden, zoals taken op het gebied van verzegeling en ontzegeling en het opmaken van boedelbeschrijvingen, kunnen volgens het Hof niet worden aangemerkt als werkzaamheden die binnen de reikwijdte van de vrijheid van vestiging moeten vallen. Derhalve mag de uitoefening van het notarisambt ook niet worden voorbehouden aan onderdanen die de Nederlandse nationaliteit bezitten.

De Tweede Kamer stemde in juli 2007 in met de wetswijziging waarin de nationaliteitsvereiste is geschrapt. Het ligt sindsdien bij de Eerste Kamer, die de behandeling ervan heeft aangehouden totdat het Europees Hof zijn oordeel heeft geveld.

De Koninklijke Notariële Broederschap (KNB) zei vanmorgen in een reactie op het arrest dat de discussie over de vestiging van ‘buitenlandse’ notarissen zich voortaan zal toespitsen op de vraag: wat is gekwalificeerd? Wie in een ander Europees land notaris is, is niet automatisch geschikt voor uitoefening van het ambt in Nederland, aldus de woordvoerder.

Eerder dit jaar won de Europese Commissie al soortgelijke zaken als de Nederlandse tegen België, Frankrijk, Luxemburg, Oostenrijk, Duitsland en Griekenland. Alle zeven landen moeten het notarisberoep openstellen voor (gekwalificeerde) burgers uit andere lidstaten van de Europese Unie. Net als voor bouwvakkers en loodgieters.