Reuzenkwal en pinguïns als tijdverdrijf

Voor de kust van Antarctica filmt duiker en onderzoeker Henry Kaiser alles wat hij ziet. De beelden publiceert hij als ruwe documentaires.

Op een nieuw YouTube-kanaal is zo’n anderhalf uur splinternieuw materiaal van Antarctica te vinden, waaronder unieke onderwaterbeelden. De video’s zijn de laatste twee maanden geschoten in dienst van de wetenschap. Het kanaal is van filmer, duiker en gitarist Henry Kaiser (59). Kaiser verblijft op McMurdo Station op Antarctica als lid van een team onderzoekers van de Universiteit van Santa Barbara. Als duiker werkt hij mee aan onderzoek naar klimaatverandering, onder andere door zee-egels te verzamelen. De ploeg is op 7 oktober aangekomen op het station, gelegen op Ross Island ten zuiden van Nieuw-Zeeland, zo’n 1.200 km van de Zuidpool.

Een van de meest spectaculaire films laat een speciale onderzoekslocatie zien. Een plek op het ijs is met bulldozers sneeuwvrij gemaakt, waardoor onder water een ruimte met veel licht is ontstaan. Veel zeeleven wordt daardoor aangetrokken. Bovendien is in een gat in het ijs een royale buis met vensters geplaatst. Daarin kunnen mensen plaatsnemen via een simpele ladder zodat ze zonder duikuitrusting onder water kunnen rondkijken, naar zeedieren en duikers. Duikers en personen in de buis hebben ook elkaar gefilmd.

De video’s die Kaiser publiceert houden het midden tussen ruw materiaal en documentaire. Documentair zijn de video’s omdat Kaiser wel degelijk monteert en aan zijn beelden muziek toevoegt. Ruw is de indruk die ze maken omdat de shots lang zijn. Zo kun je rustig kijken naar onderwaterbeelden, naar Kaisers ontmoeting met een stel pinguïns of naar de schitterend geregistreerde landing van een vliegtuig op een landingsbaan van ijs – een shot van anderhalve minuut. Dat kun je je permitteren als je niet te maken hebt met beperkte zendtijd.

Ook is er geen sprake van commentaar. Op zijn kanaal is Kaiser al evenmin scheutig met tekst. Zelfs zijn eigen naam is daar niet te vinden. Wie iets weten wil over de context zal creatief moeten googlen. Dan blijkt dat het zee-ijs rond McMurdo onbetrouwbaar is. Om die reden mogen voertuigen het ijs niet op, waardoor de bewoners beperkt zijn in hun uitjes. De leiding van het kamp heeft een observatiebuis geïnstalleerd bij wijze van alternatief amusement.

Iets meer toelichting bij beelden van het zeeleven had ook geen kwaad gekund. Zo zien we een reusachtige kwal, een kreeft die veel wegheeft van een kakkerlak en een spinachtig beest, zonder dat iemand de moeite neemt te vertellen wat dat allemaal is. Maar de hoofdzaak is dat we via YouTube bijna live getuige kunnen zijn van het dagelijks leven in dienst van de wetenschap, zoals dat zich aan de andere kant van de wereld voltrekt. En dat is geweldig.

Herbert Blankesteijn

De video is te zien op nrc.nl/bekijks