Post mortem stalken van een dictator

In Breda zijn vanaf vrijdag vakantiekiekjes, een kattenpaspoort en andere parafernalia van de familie Gaddafi te bezichtigen.

Ze worden vanaf vrijdag tentoongesteld in Kickstart te Breda: een gebutste Chanel brillendoos, het hangslot van de kooi waarin Seif al-Islam tijgers hield en een parfumdoosje met opdruk j’adore. Tevens zijn er een kattenpaspoort, twee verfomfaaide Groene Boekjes (Moammar Gaddafi’s ‘Rode Boekje’) en een linnen poster met de glorieuze kolonel in uniform, maar wel door messteken stukgereten.

Deze parafernalia werden door EO-journalist Harald Doornbos gevonden in de puinhopen van Gaddafi’s hoofdkwartier en in het huis van zoon Seif. Doornbos nam een tas met 18 kilo aan oorlogssouvenirs mee, zoals hij vorige week in Pauw & Witteman vertelde. Hij liet ook een foto zien waarop hij zich naast het lijk van Gaddafi had laten vereeuwigen: „Misschien had ik dat niet moeten doen.”

Van een portret van Gaddafi’s vrouw is het grootste deel van de goudgerande lijst en het glas zwartgeblakerd. Safiya’s gezicht komt achter het deels beroete glas tevoorschijn met een vertrokken uitdrukking rond haar mond. Ook andere voorwerpen roepen vragen op, zoals cataloguspagina’s met fotootjes en persoonsgegevens van Oekraïense fotomodellen; playmates voor de inmiddels gevangen genomen en vingertopjes missende zoonlief Seif?

Een enigszins genant, voyeuristisch gevoel bekruipt je bij het bekijken van vakantiekiekjes, een recept voor dochtertje Hannah, een Engels lesboek (de oefeningen tot pagina 80 ingevuld), een besmeurd meisjesshirt met hondje Snoopy en een fotoalbum met op het omslag een palmboom en een ondergaande zon. Het roept associaties op met het (post mortem) stalken van een vreemde familie uit een verre cultuur.

Bij de discussie die nu onder andere op internet plaatsvindt, spreken tegenstanders van ‘lijkenpikkerij’. Michel Spekkers, initiatiefnemer van starterscentrum Kickstart, is het daar niet mee eens: „Dat is totaal onterecht en leidt af van waar het over zou moeten gaan: die tweeënveertig jaar dictatorschap, het krachtige volksprotest, die woede… Het is een ode aan die revolutie, waarbij zoiets wat ver weg is, tastbaar wordt voor mensen hier. Er komen straks ook scholen hier kijken.”

De controversiële expositie vindt plaats in een bijzonder gebouw: een grote, leegstaande meubelzaak. Het starterscentrum is opgezet door Spekkers, die met zijn vereniging Kickstart vier leegstaande panden in Breda heeft weten te herbestemmen met goedkope werkplekken voor zzp’ers en kunstenaars. Vlak naast de expositie is, voorin de voormalige showroom, een vrij toegankelijke ruimte met graffitiachtig beschilderde muren, waar jongeren met een gratis kopje en hun laptop kunnen werken, terwijl ’s avonds activiteiten plaatsvinden rond een klein podium.

Tot 16 december, Catharinastraat 87/9, Breda. Daarna gaat de tentoonstelling naar Keulen en New York. www.kickstartbreda.nl