Opinie

    • Hubert Smeets

Poetins paradoxen: pas na de komma volgt de waarheid

Zoals in het MH17-dossier gaat Poetin ook te werk in andere gevoelige kwesties. Hij grossiert in schijnbare en échte contradicties, constateert Hubert Smeets.

De Oostenrijkse tv-journalist Armin Wolf interviewt in het Kremlin Vladimir Poetin. Foto Michael Klimentsjev/EPA

Wie de methode-Poetin wil doorgronden, doet er goed aan de zaak-MH17 te bestuderen. Enkele uren na de crash wist de Russische president al te melden dat Oekraïne, „de staat waar de tragedie is gebeurd, uiteraard verantwoordelijk” is.

Rusland stond er dus buiten. Niet wachtend op de wel betrokken staten instrueerde hij zijn eigen diensten toch alvast „minutieus onderzoek te doen” en een „objectief beeld” van de ramp te krijgen. Zo’n afgerond beeld kwam er nooit. Moskou beperkte zich tot kritiek op de rapportages van Joint Investigation Team (JIT), waarvan Rusland geen lid werd, want was niet betrokken. Wat zegt hij dezer dagen tegen de Oostenrijkse tv? „Russische experts wordt de toegang ontzegd tot het onderzoek.” En wat claimt zijn VN-ambassadeur? Een „volwaardige” JIT-zetel.

Deze wendingen zijn, mild uitgedrukt, een paradox, of, minder welwillend, een contradictie. Goddank was de Weense journalist Armin Wolf terdege voorbereid op schijnbare én echte tegenstellingen. Zijn soms adembenemende interview met Poetin staat er bol van. Vier voorbeelden.

1.Zusterpartijen

Verenigd Rusland en de Oostenrijkse regeringspartij FPÖ zijn sinds 2016 zusterpartijen. Voor vragen moet je echter niet bij Poetin zijn. „Ik was medeoprichter, maar ben geen lid meer omdat ik staatshoofd ben.” Moskou onderhoudt met meer anti-EU-partijen (FN, Lega, PVV, AfD) warme betrekkingen. Dat is logisch, zegt de man die in eigen huis geen inmenging duldt. „Als we met sommigen intensiever samenwerken, is dat puur om pragmatische redenen.”

2. Chef-kok

Poetin is bevriend met chef-kok Prigozjin, die niet naast zijn restaurants een ‘trollenfabriek’ runt, al weet Poetin dit niet zeker. Hoe dan ook „zijn de normen van media en politiek in het Westen zo laag, dat ze kunnen worden beïnvloed door een Russische restauranthouder”. Trouwens: „Er is zo’n persoonlijkheid in de VS: mijnheer Soros, die zich in de hele wereld mengt. Het State Department zegt dat dit Soros’ privézaak is. Bij ons is het Prigozjins privézaak.”

3. Krim en Kosovo

Wat betreft de Krim, tot 2014 een autonoom gebied binnen Oekraïne, verwijst hij naar Kosovo. „Als u over annexatie praat, nadat een democratisch referendum is gehouden, was Kosovo’s zelfbeschikking [2008] ook een annexatie: na een invasie door NAVO-troepen [1999].” Boeiend perspectief voor Tsjetsjenië? Dat moet niet rekenen op een Krimprecedent. „Tsjetsjenië heeft een hoog niveau van zelfstandigheid binnen Rusland [de facto met lijfstraffen, drooglegging, polygamie, eerwraak]. Wij houden vast aan die overeenkomst.”

4. Oekraïne

Oekraïne daartegen moet het Kosovo-precedent wel ter harte nemen. Ook als het land zich zou neerleggen bij een neutrale status à la Oostenrijk. Zo’n ongebonden positie „is aan de Oekraïners”, zegt Poetin. Hoewel? Ook als het geen NAVO-lid wordt, mag het zich niet verdedigen met „militaire objecten die onze veiligheid bedreigen”. En zelfs dan. Poetin wil Oekraïense besluiten alleen respecteren als die zijn genomen door „legitiem gekozen machtsorganen”. En dat zijn de president en het parlement in Kiev in zijn ogen niet.

Je kunt Poetins paradoxen een vorm van geopolitieke dialectiek noemen. De (linkse) Britse schrijver George Orwell had er een ander woord voor: newspeak.

Oost-Europa-expert Hubert Smeets schrijft om de week met redacteur geopolitiek Michel Kerres over de kantelende wereldorde.
    • Hubert Smeets