Ook in Nederland wordt het crisisgevoel sterker

Het crisisgevoel in Nederland stijgt en stijgt. De symptomen van de het laatste etmaal hier:

De Rabobank, in de financiële wereld vaak als ongenaakbaar gezien, moest gisteren een stapje terug doen. Na dertig jaar raakt de instelling de unieke triple A-status kwijt. De bank wist het nieuws goed te verpakken door trots te melden dat ze de hoogst gewaardeerde particuliere instelling ter wereld blijft. Dat is waar, maar dat de Rabobank werd geraakt zegt iets over snel verdampende zekerheden in Europa. Nog 36 andere banken werden gisteren lager gewaardeerd.

Oud-minister Hans Hoogervorst van Financiën (VVD) noemt de euro in een nog uit te zenden aflevering van tv-programma Andere Tijden „mislukt”. „Ik denk dat het uiteindelijk een misgeboorte is geweest en dat we het beter niet hadden kunnen doen”. Volgens Hoogervorst is er nog maar één kans om de euro te redden: via het Europese noodfonds en het IMF. „Anders is er een grote kans dat het ontploft en daar heeft de hele wereld verschrikkelijke last van.”

In Pauw & Witteman slechtte de VVD’er en passant nog een ander taboe door te stellen dat zijn partij onvermijdelijk zal tornen aan het beperken van de hypotheekrenteaftrek.

Ook in de begroting is de crisis nadrukkelijker te zien. Lagere winsten van bedrijven (1 miljard) en de stagnatie op de huizenmarkt (0,5 miljard) zijn grotendeels verantwoordelijk voor de tegenvaller van 1,8 miljard die minister De Jager (Financiën, CDA) in zijn Najaarsnota meldt. Het oplopen van het begrotingstekort is zorgwekkend. In mei bedroeg het verwachte tekort over dit jaar nog 3,6 procent. In september ging de raming naar 4,2 procent en gisteren werd die op 4,5 procent gezet. In al of niet harde euro’s tellen de tegenvallers in een half jaar op tot meer dan 5 miljard euro. „Het is bekend dat ik mijn hart vasthoud”, zei De Jager gisteren bij RTL Z.

Het kabinet heeft zichzelf extra bezuinigingen opgelegd als het begrotingstekort nog verder uit de pas gaat lopen. Voor volgend jaar mag de begroting nog een gat van 3,7 procent hebben. In 2013 wordt – bovenop de voorgenomen 18 miljard – extra gesneden als het tekort hoger is dan 2,8 procent. Door de eurocrisis zijn dat opeens ambitieuze doelstellingen geworden.