Jong, ingepolderd waddenlandschap

Onder redactie van ecoloog Rolf Roos verscheen eerder deze maand het boek Duinen en mensen: Noordkop en Zwanenwater. In het Zwanenwater, een gebied tussen Petten en Callantsoog in de Noordkop van Noord-Holland, klotste in de late Middeleeuwen nog de zee.

Het Bokkeneiland, midden in het Zwanenwater, stikt van de vogels. Grauwe ganzen, meeuwen en aalscholvers kibbelen in de motregen om de beste plekjes. “Het zou leuk zijn als er nou eens een zeearend langs kwam”, zegt ecoloog Rolf Roos van stichting Natuurmedia, terwijl hij hoopvol de grijze lucht afspiedt, maar tevergeefs. Dan bukt hij zich maar eens om een molshoop te inspecteren. “Soms halen die mollen in deze zanderige grond eeuwenoude potscherven van vroegere bewoners naar boven.”

Het Zwanenwater ligt tussen Petten en Callantsoog in de Noordkop van Noord-Holland. Bezoekers wanen zich in een ongerept duinlandschap waar de tijd eeuwenlang heeft stil gestaan. Maar dit kalme landschap heeft een woeste geschiedenis, blijkt uit het boek Duinen en mensen: Noordkop en Zwanenwater, dat eerder deze maand onder redactie van Roos verscheen. Dit duingebied is in feite een jong, ingepolderd waddenlandschap. In de late Middeleeuwen werden zand en veen hier weggeslagen door de zee. Eeuwen later werd het landschap met moeite weer stukje bij beetje ingepolderd en bedijkt.

“Tot in de late Middeleeuwen klotste hier de zee”, vertelt Roos. “Er lagen twee grotere waddeneilanden, Huisduinen en Callantsoog, naast vele kleintjes, die door de eeuwen heen in een nieuw landschap van dijken en duinen zijn opgenomen. Bijzonder is ook dat de duinen ten zuiden van Callantsoog, anders dan de meeste Nederlandse duingebieden, nooit zijn ontwaterd voor de drinkwaterwinning. Daarom vind je hier een rijke planten- en dierenwereld. Het is hier nat, er treedt veenvorming op, met bijzondere soorten als veenpluis, moeraskartelblad en moeraswespenorchis. En in het wilgenstruweel zingt de blauwborst.”

Dit artikel werd gepubliceerd in NRC Handelsblad op Zaterdag 26 november 2011, pagina 6 - 7. Abonnees kunnen het hele artikel van Marion de Boo hier lezen.