Ivoorkust levert Gbagbo uit aan Strafhof

Laurent Gbagbo is de eerste oud-president die door het Strafhof berecht wordt. De timing, zo vlak voor de verkiezingen, is opmerkelijk.

De ex-president van Ivoorkust, Laurent Gbagbo, is vannacht overgedragen aan het Internationaal Strafhof in Den Haag. Hij moet terechtstaan voor misdaden tegen de menselijkheid, waaronder moord en verkrachting, zei procureur Luis Moreno-Ocampo. Gbagbo werd gisteravond in het geheim op een vliegtuig naar Nederland gezet. Sinds april zat hij onder VN-bewaking vast in een villa in het noorden van Ivoorkust.

Gbagbo is het eerste voormalige staatshoofd dat berecht zal worden door het Strafhof. Het Strafhof stelde in oktober een onderzoek in naar de hoofdschuldigen van het conflict. Er is bewijs dat ook aanhangers van de huidige president, Alassane Ouattara, misdaden hebben begaan.

Het is bijna een jaar geleden dat Gbagbo weigerde te erkennen dat hij de presidentsverkiezingen had verloren van Ouattara. Tijdens een patstelling, die vier maanden duurde, maakte de politie, geholpen door Liberiaanse huurlingen, zich schuldig aan honderden ontvoeringen en executies van mensen die als pro-Ouattara werden beschouwd.

Met de transfer van Gbagbo is de regering van Ouattara verlost van de problemen die een proces in eigen land zouden opleveren. Een proces tegen Gbagbo kan tot onrust leiden. Bovendien worden rechters als partijdig en omkoopbaar beschouwd.

De procureur van Ivoorkust klaagde Gbagbo en zijn vrouw eerder dit jaar alleen aan wegens ‘economische misdaden’. Vermoed wordt dat Ouattara’s regering toen al hoopte dat het Internationaal Strafhof een zwaardere aanklacht tegen Gbagbo zou voorbereiden. Daar was wel eerst een speciaal akkoord tussen Ivoorkust en het Strafhof voor nodig, want Ivoorkust heeft het Verdrag van Rome wegens een grondwettelijke formaliteit nog niet geratificeerd.

Sommige Ivorianen denken dat de ex-president in Ivoorkust niet veilig was. Twee aanvoerders van Gbagbo’s jeugdmilities werden kort na de gevechten geëxecuteerd, ondanks het feit dat ze zich hadden overgegeven.

De timing van de overdracht is opmerkelijk. Op 11 december worden voor het eerst in tien jaar parlementsverkiezingen gehouden. De voormalige regeringspartij, het Ivoriaanse Volksfront, wilde pas meedoen op voorwaarde dat Gbagbo zou worden vrijgelaten. Alain Toussaint, een woordvoerder van Gbagbo die in Parijs woont, verklaarde vanochtend dat ‘meneer’ Ouattara het land weer eens „in de afgrond stort”. Veel aanhangers van Gbagbo zijn ervan overtuigd dat zijn nederlaag het resultaat is van een westers complot.

De charismatische historicus was populair omdat hij zich openlijk afzette tegen de voormalige kolonisator Frankrijk. „De enige misdaad van Gbagbo is dat hij geweigerd heeft zich te schikken naar de Franse autoriteiten”,zei Toussaint per email.

    • Pauline Bax