Voor het nietsdoen van de Duitsers vrees ik meer dan voor hun macht

Duitsland is het land dat het voortouw moet nemen in de oplossing van de eurocrisis. Het is begrijpelijk dat Berlijn inflatie vreest. Toch is de instorting van Europa erger, stelt Radoslaw Sikorski.

Het uiteenvallen van de eurozone zou een crisis van apocalyptische omvang zijn. Deze strekt verder dan ons financiële systeem. Zodra de logica van ‘ieder voor zich’ zal gelden, kunnen we niet echt meer verwachten dat iedereen in het belang van de gemeenschap handelt en de verleiding weerstaat om rekeningen te vereffenen op andere gebieden, zoals de handel.

Zou u er echt al uw geld op zetten dat de interne markt, de hoeksteen van de Europese Unie, zeker zal blijven voortbestaan als de eurozone uiteenvalt? Vechtscheidingen komen tenslotte vaker voor dan dat mensen vriendschappelijk uit elkaar gaan.

Als we niet bereid zijn een gedeeltelijke ontmanteling van de EU te riskeren, wordt de keuze zo scherp als ze in het leven van een federatie maar kan zijn – verdergaande integratie of ineenstorting. Een stap vooruit kunnen maatregelen zijn om meer discipline te brengen in de financiën van de lidstaten. Bij de opstelling van de nationale begrotingen zullen de ministers van Financiën hun boeken moeten laten zien aan hun collega’s. Leden van de eurozone die het stabiliteits- en groeipact overtreden, staan sancties te wachten waaraan bijna onmogelijk te ontkomen valt. In plaats van regels, in de vorm van richtlijnen, zullen er mogelijk voorschriften worden ingevoerd.

Zolang de Europese Raad strenge nieuwe regels in beton giet, moet ook de Europese Centrale Bank een echte centrale bank worden, een kredietverschaffer in laatste instantie die de geloofwaardigheid van de hele eurozone ondersteunt, maar er is nog meer nodig. Het is essentieel dat we de samenhang tussen de eurozone en de EU als geheel bewaren. In plaats van gescheiden eurotoppen of exclusieve vergaderingen van de ministers van Financiën te beleggen, kunnen we de praktijk voortzetten van andere EU-forums waar iedereen welkom is, maar alleen leden mogen stemmen.

Een kritieke vraag is of een belangrijk EU-lid als het Verenigd Koninkrijk hervormingen kan ondersteunen. De ineenstorting van de eurozone zou de Britse economie enorm schaden. De totale schuld in het Verenigd Koninkrijk van overheid, bedrijfsleven en huishoudens bedraagt meer dan 400 procent van het bruto binnenlands product. Kan Londen ervan op aan dat de markt haar altijd goed gezind zal blijven? Wij zouden het Verenigd Koninkrijk er liever bij hebben, maar als het niet kan toetreden, laat het ons dan alsjeblieft niet in de weg lopen. Leg alsjeblieft het Britse volk eens uit dat Europese besluiten geen Brusselse dictaten zijn, maar uitkomst van akkoorden waarin we vrijelijk partij zijn.

Polen kan in de redding van Europa een belangrijke rol spelen. De afgelopen vier jaar bedroeg de totale groei van ons bbp 15,4 procent. Wie kende de op een na hoogste groei in de EU, met 8 procent? Ja, ook dat was een lid van de eurozone – Slowakije. Het EU-gemiddelde is min 0,4 procent. Tegen hen die Europa graag zouden opdelen, zeg ik: wat dacht u van een natuurlijke verdeling in een Europa met en een Europa zonder groei? Wees evenwel gewaarschuwd. De vorm van deze verdeling zou niet het geijkte patroon hebben. Wij waren een van de eerste landen die in onze Grondwet een plafond stelden aan de overheidsschuld. We rusten niet op onze lauweren.

Aan het eind van deze parlementsperiode zal Polen voldoen aan de lidmaatschapsvereisten van de eurozone. Wij willen dat deze zone bloeit. We zijn van plan om toe te treden, maar we vragen wel veel van Duitsland.

We vragen van Berlijn om te erkennen dat het van de bestaande regelingen het meeste profiteert en dat het dus de grootste verplichting heeft om deze regelingen houdbaar te maken. Zoals Duitsland zelf het beste weet, is het geen onschuldig slachtoffer van andermans spilzucht. Bovendien heeft Duitsland, dat beter had moeten weten, het Stabiliteits- en Groeipact overtreden en hebben zijn banken roekeloos riskante obligaties aangekocht.

Doordat beleggers obligaties van kwetsbare landen verkochten en in veilige havens vluchtten, liggen de Duitse financieringskosten lager dan in normale tijden het geval zou zijn geweest, maar als de economie van buurlanden stagneert of instort, zal ook Duitsland hieronder lijden. Ook al is de Duitse afkeer van inflatie begrijpelijk, het land moet beseffen dat het instortingsgevaar een veel grotere bedreiging is.

Van filosoof Jürgen Habermas is de wijze uitspraak: „Als het Europese project mislukt, dan luidt de vraag hoe lang het zal duren om weer de status quo te bereiken. Denk aan de Duitse revolutie van 1848: toen die mislukte, kostte het ons honderd jaar om weer op hetzelfde democratische niveau te komen.”

Wat zie ik, als Pools minister van Buitenlandse Zaken, als grootste bedreiging voor de veiligheid en voorspoed van Polen in de laatste novemberweek van 2011? Niet het terrorisme en zeker ook geen Duitse tanks. Zelfs niet de Russische raketten die president Medvedev zojuist heeft gedreigd om in te zetten aan de grens van de EU. Nee, de grootste bedreiging voor de veiligheid van Polen zou de ineenstorting van de eurozone zijn.

Ik eis van Duitsland dat het de eurozone helpt om te overleven en te bloeien – in zijn eigen belang en in dat van ons. Niemand anders kan dit doen. Ik ben waarschijnlijk de eerste Poolse minister van Buitenlandse Zaken in de geschiedenis die dit zegt, maar het is niet anders – ik ben inmiddels banger voor het nietsdoen van de Duitsers dan voor hun macht. U bent het onmisbare land van Europa geworden. U moet de leiding nemen; niet overheersen, maar de hervorming leiden.

Aan het verval van Europa is niets onafwendbaars, maar we staan aan de rand van een afgrond. Dit is het griezeligste moment in mijn ministersleven. Toekomstige generaties zullen ons oordelen op onze daden, of het gebrek daaraan – of we de grondslag leggen voor een gezonde toekomst, of onze verantwoordelijkheid uit de weg gaan en berusten in het verval.

Radoslaw Sikorski is minister van Buitenlandse Zaken van Polen. Uitgangspunt voor dit artikel is een toespraak die hij maandag hield in Berlijn. © The Financial Times Limited 2011.