Rutte bezoekt Obama in crisissfeer

Premier Rutte is vandaag in het Witte Huis. De schaduw van de eurocrisis hangt over het gesprek met Obama – ook het lot van de president is met de euro verbonden.

De eurocrisis vormt de onheilspellende achtergrond van het gesprek dat premier Rutte vandaag in het Witte Huis voert met president Obama. Ook voor Amerika staat er veel op het spel.

Het is voor de Verenigde Staten „geweldig belangrijk” dat Europa de schuldencrisis snel en doortastend oplost, zei Obama gisteren op de jaarlijkse top van de Verenigde Staten en de Europese Unie. Of Obama volgend jaar november wordt herkozen, hangt meer af van Angela Merkel dan van Obama, zei een Amerikaanse politieke commentator onlangs maar half schertsend.

De crisis heeft de trans-Atlantische betrekkingen een nieuwe urgentie gegeven. Obama wil de opkomende economieën in Azië een centrale plaats geven in zijn beleid, maar nu eist Europa toch weer zijn aandacht op. Een Europese recessie of het uiteenvallen van de eurozone, of zelfs de Europese Unie, kan fataal zijn voor het prille Amerikaanse herstel.

De Amerikaanse regering vindt dat de Europeanen de financiële problemen zelf moeten oplossen, zei Obama gisteren tegen Herman Van Rompuy en José Manuel Barroso, de voorzitters van de Europese Raad en de Europese Commissie, die Rutte in het Witte Huis voorgingen. De VS willen Europa wel helpen met advies en aansporingen, maar van financiële hulp is geen sprake.

Rutte krijgt vandaag dezelfde boodschap – die de Amerikaanse president ook al meer dan eens met kracht heeft overgebracht aan de Europese hoofdrolspelers, kanselier Merkel en president Sarkozy, met wie hij regelmatig belt.

Het is de eerste keer dat Rutte Obama bezoekt. Voor elke Nederlandse premier is zo’n ontvangst belangrijk, en zeker voor een premier die zich „een echte transatlanticus” noemt. Het gaat er niet om een bepaalde uitkomst te bereiken, de bijeenkomst op zich is al een diplomatiek succes.

Behalve de economische situatie staan er nog andere onderwerpen op de agenda, zoals de situatie in het Midden-Oosten en de voorbereidingen voor de NAVO-top in mei in Chicago. Maar ook voor die kwesties is de crisis van centrale betekenis.

Bij de pogingen het vredesproces tussen Israël en de Palestijnen weer op gang te krijgen, speelt Europa vooral als betaalmeester een rol. Naarmate Europese landen meer moeten bezuinigen, wordt het moeilijker die rol, en de kosten die erbij horen, vol te houden.

Voor de NAVO, de hoeksteen van de trans-Atlantische relatie, heeft de crisis ook grote gevolgen. Vrijwel alle lidstaten moeten fors bezuinigen, en daarbij blijven de strijdkrachten niet buiten schot. Tegelijk heerst bij de Amerikanen onvrede over de relatief geringe bijdrage van de Europese landen aan het bondgenootschap. De Amerikanen klagen van oudsher dat de lasten eerlijker verdeeld moeten worden, maar niet eerder hebben ze er hun ergernis zo openlijk over laten blijken als vertrekkend minister van Defensie Gates in juni deed. Hij voorspelde dat de NAVO een „sombere en of zelfs deerniswekkende toekomst te wachten staat” als de Europese lidstaten niet meer bijdragen en actiever deelnemen aan militaire operaties, zoals in Libië. Die waarschuwing geldt ook voor Nederland.

Den Haag zoekt traditioneel een balans tussen het belang van goede atlantische betrekkingen en goede banden binnen de EU. Het kabinet-Rutte schroomt minder dan zijn voorgangers de banden met Amerika soms voorrang te geven boven eensgezindheid in de Unie. Dat waarderen de Amerikanen. Maar nu is een krachtig en dus eensgezind Europa voor hen een prioriteit.

In het nieuws: pagina 4-5

    • Juurd Eijsvoogel