Marathonsessie crisisbezwering

De FNV hoopt dit weekeinde de bestuurs- en leiderschaps-crisis te beslechten. Maar het lijkt erop dat ‘Dalfsen’ in het teken komt te staan van onderlinge afrekeningen.

Het moet een marathonsessie worden zonder helpers in de ring. Vanaf vrijdagnamiddag komen de negentien bondsvoorzitters van de FNV-vakcentrale op verzoek van de conflictbemiddelaars, senator en PvdA-prominent Han Noten en voormalig SER-voorzitter Herman Wijffels, bijeen in Dalfsen.

Tijdens die sessie moeten zij de bestuurs- en leiderschapscrisis binnen de FNV bezweren en de contouren van een nieuwe, moderne vakbondsorganisatie uitstippelen. Zonder helpers (lees: het cordon van andere vakbondsactivisten), zo hebben de twee bemiddelaars dringend verzocht. De bondsvoorzitters moeten ‘leiderschap’ tonen en met elkaar tot besluitvorming komen die vervolgens aan de achterban ‘verkocht’ wordt.

Maar de kans dat die bemiddeling slaagt is klein. Gebrek aan individueel leiderschap en intern organisatievermogen van de voorzitters is precies datgene wat de vakcentrale en de federatieraad, het hoogste orgaan van de grootste vakcentrale in Nederland, aan de rand van de afgrond heeft gebracht. Die conclusie trokken Noten en Wijffels in hun eerste analyses na hun aanstelling als ‘verkenners’ in oktober.

Zij constateerden ook dat bij alle voorzitters de wens bestaat tot vernieuwing en herstel van onderling vertrouwen. De conclusies over falend leiderschap en gebrek aan organisatorisch vermogen worden dan ook breed gesteund. Maar de federatieraad is ook niet meer in staat om noodzakelijke vernieuwingen zelf door te voeren. Dat kan alleen met hulp van buitenaf én nieuwe hoofdrolspelers in de federatieraad.

Noten en Wijffels willen dit weekeinde ook besluitvorming afdwingen over een nieuwe organisatiestructuur van de vakbeweging. Nu maken de twee grootste bonden binnen de FNV, FNV Bondgenoten en Abvakabo FNV, in de besluitvorming nog de dienst uit binnen de federatieraad. Zij zijn samen goed voor 45 procent van de stemmen en hoeven nog maar één bond aan hun zijde te krijgen om een meerderheid van stemmen op tafel te leggen.

De twee verkenners stellen voor om alle bonden op te splitsen in brancheorganisaties van hooguit dertig- à veertigduizend leden, georganiseerd per beroepsgroep. Voor de Abvakabo zou dat opsplitsing betekenen in aparte bonden voor bijvoorbeeld zorg-, onderwijzend en rijks- of gemeentepersoneel.

Een nog op te richten ‘commissie van goede diensten’ moet dat voorstel verder uitwerken en krijgt daar twee jaar de tijd voor. De namen van commissieleden circuleren ook al: oud-voorzitter van de FNV, Ruud Vreeman, voorzitter Jaap Jongejan van CNV Vakmensen en Wim van den Burg van FNV Veiligheid. Dat moet uiteindelijk leiden tot een nieuwe vakcentrale die dan onder een andere naam verder moet: de Vereniging voor Werkenden in Nederland. Althans, zo luidt de werktitel. Als het aan Noten en Wijffels ligt, wordt hierover dit weekeinde een principeakkoord bereikt, waaraan alle voorzitters zich committeren.

Maar de kans dat de twee verkenners daarin slagen wordt klein geacht. FNV Bondgenoten, Abvakabo en FNV Bouw voeren al geruime tijd overleg over een gezamenlijke organisatiestructuur waarin zíj de dienst uitmaken binnen de FNV, ook als er een nieuwe structuur komt. Bondgenoten en Abvakabo zijn al in vergevorderde onderhandelingen over dat model. FNV Bouw twijfelt nog en speelt, net als in de besluitvorming over het pensioenakkoord, opnieuw een belangrijke rol in onderhandelingen over de toekomst van de FNV.

Het weekeinde zal vooral in het teken staan van onderlinge afrekeningen, zo lijkt het. Bondgenoten en Abvakabo vinden dat FNV-voorzitter Agnes Jongerius moet opstappen voordat over een nieuwe organisatie gesproken kan worden. De meeste andere bonden kijken met argusogen naar de vrijage tussen Bondgenoten en Abvakabo: als die lukt, hebben zij voor jaren het nakijken in de besluitvorming binnen de vakcentrale. Een van hen concludeert: „Noten en Wijffels hebben de analyse van de situatie aangedragen. Maar de uitwerking van de oplossing wordt overgelaten aan die twee bonden. Dat gaat dus niet werken.”

    • Jos Verlaan