Huilen en knokken voor valse openheid

De tuinen in mijn straat, in een rustige buurt van Washington, liggen er schitterend bij. Duurbetaalde hoveniers maaien het gras en na een herfststorm zorgt de buurman met zijn bladblazer er zelf wel voor dat geen blaadje blijft liggen. Nergens is een schutting of een heg te bekennen. Alsof je zó bij iemand naar binnen kunt lopen.

Alsof. Want dat is het gekke: niemand zit hier buiten, ondanks de gezellige tuintafeltjes. Toen ik op een zomeravond een biertje opende in mijn tuin, stopte er meteen een politieauto om te kijken wat daar nu gebeurde. Een tuin is bedoeld als etalage: hé, leuke mensen. Maar Amerikaanse gezinnen leven binnen, zonder pottenkijkers.

Ik hoor vaak van Nederlandse vrienden dat ik in een land woon waar privacy niet bestaat. Amerika is de uitvinder van Facebook, Twitter en YouTube. Het land van Reality tv, waar B-sterren zelfs hun afkickproces laten filmen. Waar politici hun verleden bespreken in openhartige boeken en interviews.

Die openheid berust, weet ik nu, op een groot misverstand. Goed, Amerikanen kunnen meestal eloquent en geestig over hun gevoelsleven praten. Ik ben ook vaak onder de indruk van de manier waarop politici over hun slechte kanten kunnen schrijven. Openheid is een deugd. Maar Amerikanen willen er zelf controle over houden.

Ook al gebruikt iedereen hier sociale media, wat me juist opvalt is de voorzichtigheid van mensen op Facebook of Twitter. Iemand die naast me zat tijdens een etentje zei: „Ik voeg jou wel even toe op Facebook. Jij kunt mij namelijk niet vinden.”

Ze bleek twee profielen te hebben: een klein, persoonlijk profiel, en een groot ‘professioneel profiel’, waar wordt gepocht over prijzen, ontmoetingen met belangrijke mensen en inspirerende lezingen. Een eer: ik mocht ‘persoonlijke vriend’ worden.

Op bezorgde-ouders-fora gaat het verhaal van Angie Varona (17) rond. Toen ze 14 was, nam ze foto’s van zichzelf. Die plaatste ze op Facebook. De foto’s werden gehackt en, zo bleek, verspreid. Wat ouders beangstigt: de foto’s waren niet bloot of uitdagend. Er is kennelijk een markt voor alledaagse meisjesfoto’s. Overal waarschuwen ouders elkaar: laat uw kind geen foto’s publiceren op internet, ook geen onschuldige.

Wat wél wordt gewaardeerd, is schijnopenheid. Zo is het ook met de autobiografieën van politici, die in stapels in de boekhandels liggen. De bepalende gebeurtenissen in iemands jeugd worden genoemd, ook de moeilijke, er wordt gehuild en geknokt, maar uiteindelijk monden alle verhaallijnen uit in de wording van een groot politicus. Als je The audacity of Hope hebt gelezen, denk je dat je Barack Obama kent en begrijpt. Het tegendeel is waar. Het zijn gekozen, gepolijste beelden.

Dat privacy zo’n hoog goed is in Amerika, blijkt uit de zaak van Hillary Adams en haar vader, William Adams, een rechter in Texas. In 2004 wilde de rechter zijn dochter – toen nog een tiener – straffen. Hij had een riem in zijn hand, gooide zijn dochter op bed en begon een huiveringwekkende mishandeling, waarvan ik bijna spijt heb dat ik die heb bekeken. Zonder dat haar vader het wist legde Hillary’s webcam alles vast.

Zeven jaar na de mishandeling, zette Hillary Adams het filmpje op YouTube. Het werd een online lynchpartij. Mensen riepen op de herverkiezing van rechter Adams onmogelijk te maken. Vorige week werd hij op non-actief gesteld.

De zaak is verjaard, een rechtszaak komt er niet. Waarom openbaarde de mishandelde Hillary het filmpje nu pas? Haar antwoord is intrigerend. Ze had met opzet gewacht. Niet uit genade met haar vader, maar omdat deze straf vele malen harder aankomt dan een tijdje in de cel. Ze gaf hem de hoogst denkbare straf: een inkijkje voor alle voyeurs in zijn woonkamer, achter de keurige tuin.

Guus Valk

    • Guus Valk