Hoe groter de consumptie, des te hoger de schuld

Uitbundige consumptie is inherent aan de Ameri- kaanse way of life. Crisis-bestrijders vestigen ook nu weer hun hoop op de consumptie als motor van economisch herstel.

Consumeren, consumeren, consumeren: dat houdt de economie van de Verenigde Staten draaiende.

Het ‘consumptiekapitalisme’ is het best getypeerd door de Amerikaanse econoom Victor Lebow: „Onze productieve economie vereist dat we van het consumeren een levensstijl maken”, zei hij in 1955.

Lebow: „Dat we het kopen en consumeren tot rituelen omvormen en dat we onze spirituele voldoening en bevrediging van ons ego in consumptie zoeken. Het is nodig dat we dingen consumeren, opbranden, verslijten, vervangen en wegdoen, in een steeds hoger tempo.”

Op dit moment wordt bijna 70 procent van het bruto binnenlands product van de VS bepaald door de consumptie. In 1990 lag dit percentage iets boven de 65 procent. Ook in vergelijking met andere landen is een percentage van 70 hoog. In Frankrijk en Duitsland bedraagt het bijvoorbeeld 57 procent. Brazilië 61 en China 35 procent. Griekenland kan zich met een percentage van 71 wel meten met de VS.

Het consumptiekapitalisme ging samen met het oplopen van de schuld. Tussen 1945 en 1980 schommelde de schuldenratio tussen de 125 en 150, dat wil zeggen dat het totaal aan uitstaande schulden varieerde tussen de 1,25 en 1,5 maal het bbp. Na 1980 stijgt deze ratio sterk tot 3,5 maal het bbp. Deze explosie kwam vooral voor rekening van de particuliere sector: gezinnen, bedrijven en financiële sector. De schulden van de federale overheid stegen maar beperkt, althans in relatie tot het bbp.

Het consumptiekapitalisme heeft in de vorige eeuw vaak een rol gespeeld bij het bestrijden van een economische dip. Een populair ‘medicijn’ was het verlagen van de belastingen, waardoor het besteedbaar inkomen van particulieren steeg.

Ook nu richten veel economen en beleidsmakers hun hoop op de consumptie. De OESO, de club van rijke industrielanden, maakte gisteren bekend dat zij voor volgend jaar een groei van particuliere consumptie in de VS verwacht van 2,2 procent. Dat zou dan 0,1 procentpunt lager zijn dan dit jaar. Voor 2013 voorspelt de OESO een consumptiegroei van 2,6 procent. De consumptie draagt daarmee bij aan de verwachte groeiversnelling van 2 procent volgend jaar tot 2,5 procent in 2013.

Ook het Internationaal Monetair Fonds wees er onlangs op dat het herstel in de VS wordt ingezet door de aantrekkende consumptie. Deze zou volgens het IMF nog hoger zijn geweest, als de waarde van de huizen in de VS niet zou zijn gedaald. Dit heeft een remmend effect, want de vermogenspositie wordt kleiner.

De stijgende consumptie gaat gepaard met het oplopen van de particuliere schulden. De consumentenschuld wordt dit jaar geschat op 2.400 miljard dollar, een stijging met 2 procent ten opzichte van 2010. Dit is exclusief de hypotheekschuld.

Voor de korte termijn zijn de vrijdag begonnen kerstverkopen een belangrijke graadmeter. De Amerikaanse winkelbranche rekent op een groei van bijna 3 procent ten opzichte van vorig jaar.

Cees Banning