Britten staken tegen versobering pensioen

Vakbonden van ambtenaren in het Verenigd Koninkrijk hebben voor morgen een staking uitgeroepen. Aanleiding is een slepend conflict met de regering over aanpassing van pensioenen.

Lange rijen op luchthaven Heathrow, met wellicht zelfs het leger achter de paspoortcontrole. Dichte scholen, gemeenteloketten en rechtbanken. Geen vuilnisophaal, geen ziekenhuisafspraken of operaties die niet noodzakelijk zijn, en geen routinecontroles door de kustvaart.

Het Verenigd Koninkrijk ligt morgen deels plat. De kans dat de al maanden durende patstelling tussen de regering-Cameron en 29 vakbonden over pensioenen vannacht nog wordt doorbroken, is nihil. De regering wil pensioenleeftijd en -premies verhogen. De bonden zijn tegen. Ruim 2,5 miljoen Britten in dienst van de overheid zullen daarom naar verwachting hun werk neerleggen.

Dat zijn er, áls iedereen staakt, meer dan tijdens de ‘Winter of Discontent’, de shakespeariaanse verwijzing naar de grootscheepse stakingen die het land in de winter van 1978 op 1979 lamlegden. De vergelijking wordt door zowel voor- als tegenstanders van de staking van morgen graag gemaakt: als toonbeeld van de wijdverbreide steun voor deze actie, of als afschrikmiddel.

De staking van morgen heeft ook plaats tegen de achtergrond van nieuwe bezuinigingsmaatregelen die minister van Financiën George Osborne vanmorgen aankondigde. Om het tot bijna 30 miljard pond (34,8 miljard euro) opgelopen begrotingstekort terug te dringen wil de regering de komende jaren het mes nog dieper in de uitgaven zetten.

Maar deze staking kan nog niet worden vergeleken met de jaren zeventig, zegt John Kelly, hoogleraar Industrial Relations aan Birkbeck University in Londen. Het aantal vakbondsleden is gedaald van 12 miljoen (56 procent van de beroepsbevolking) naar 6,5 miljoen, waardoor de macht van de bonden aanzienlijk is afgenomen. Verder staken nu alleen ambtenaren en niet ook werknemers uit de particuliere sector. Het dispuut betreft ook alleen de veranderingen in ambtenarenpensioenen (zie: Pensioenherziening).

Belangrijker dan de staking is dan ook wie de steun van de rest van de Britten krijgt. Zijn dat de vakbonden, dan is dat een teken dat de algemene onvrede over het regeringsbeleid en de forse bezuinigingen groeit. Is het de regering-Cameron, dan zal de staking vooral voor frustratie zorgen.

Want doordat bijvoorbeeld de meeste leraren hebben aangegeven te zullen staken, worden ook ouders getroffen. Veel werknemers in de particuliere sector hebben de afgelopen jaren hun eigen pensioenvoorwaarden al veranderd zien worden, als ze al aan een pensioenfonds deelnemen. Tweederde van de werknemers spaart niet voor het eigen pensioen en is afhankelijk van de Britse AOW. De regering laat bovendien niet na te melden dat de belastingbetaler 32 miljard pond per jaar kwijt is aan overheidspensioenen.

„Uit peilingen blijkt dat geen van beide partijen de communicatiestrijd al heeft gewonnen”, zegt hoogleraar Kelly. Dat noemt hij gunstiger voor de vakbonden. „Ze roepen duidelijk niet die weerstand op die ze in de jaren zeventig wel opriepen.”

Kelly denkt dat het misschien te maken heeft met het type overheidsdienaar dat nu staakt: leraren, verplegers, veel vrouwen. „Het zijn mensen met wie je dagelijks contact hebt, die je dagelijks tegenkomt. Heel anders dus dan de kaalgeschoren mijnwerkers van toen.”

Gaat Kelly morgen zelf staken? „Oh, yes”, zegt de hoogleraar hartgrondig. „Ik denk dat dit voorstel fundamenteel fout is. Met de verhoging van de pensioengerechtigde leeftijd heb ik geen probleem. Maar wel met meer betalen en minder krijgen.” Hij vertelt dat hij 500 pond (583 euro) per maand extra zal moeten inleggen als de pensioenherziening doorgaat. Dat noemt hij extra zuur, omdat hij weet dat „de topverdieners in dit land de boekriem niet hoeven aan te halen”.

Niemand verwacht dat de staking een doorbraak in de pensioenonderhandelingen zal opleveren. De regering heeft al gedreigd haar voorstellen dan eenzijdig op te leggen. Zij wijst erop dat slechts een derde van de vakbondsleden zijn stem heeft uitgebracht over de staking. „Voor het eind van het jaar moet er een akkoord zijn, en als dat er niet is, dan behouden wij het recht om bepaalde voorstellen van tafel te halen”, zei staatssecretaris van Algemene Zaken, Francis Maude, tegen de BBC. Volgens hem betreft het een „royaal” aanbod.

Van hun kant waarschuwen vakbondsleiders dat het niet bij deze enige dag zal blijven. De concessies die de regering al heeft gedaan – voor diegenen die tussen nu en 2020 met pensioen gaan, geldt de verhoging van de pensioengerechtigde leeftijd niet – gaan niet over de kern van het probleem, vinden zij. Die kern blijft het feit dat de werknemers meer zullen moeten bijdragen. „Dit is het begin, niet het einde van de stakingsperiode”, zei Brendan Barber, leider van het overkoepelende Trade Union Congres, gisteren.