Bloedgroepenstrijd woekert voorlopig nog wel even voort

De ledenraad van Ajax heeft gesproken: de raad van commissarissen moet vertrekken. Maar het conflict tussen Cruijff en Van Gaal is daarmee niet beslecht.

Het gevecht tussen Johan Cruijff en zijn vier medecommissarissen lijkt met het verzoek tot aftreden aan de voltallige raad van commissarissen beslecht. Maar van de gewenste rust, die volgens ledenraadslid Keje Molenaar nu „behoorlijk is teruggekeerd”, is geen enkele sprake. Het kamp-Cruijff mag dan deze slag hebben gewonnen, voorlopig blijft Ajax tot op het bot verdeeld. Het volgende gevecht dient zich al weer aan: Cruijff versus Louis van Gaal.

Een verzoening tussen deze twee clubiconen is alleen al op basis van hun wederzijde antipathie onwaarschijnlijk. Daar komt nog hun verschil van inzicht over de jeugdopleiding bij. Cruijff is een man van intuïtie en hamert constant op de individuele ontwikkeling van de spelers. De ‘schoolmeester’ Van Gaal gelooft vooral in prestaties van een collectief en is meer de man van de theorie. Sommige optimisten hopen op verzoening van de twee tegenpolen. „Ik kan me niet voorstellen dat deze twee iconen van Ajax elkaar links laten liggen”, zegt ledenraadslid Hennie Henrichs desgevraagd.

De commissarissen Steven ten Have, Paul Römer, Edgar Davids en Marjan Olfers, hadden de gepolariseerde verhoudingen bij Ajax verderop scherp gezet door buiten Cruijff om Van Gaal voor te dragen als algemeen directeur. Diens voorlopige waarnemer Martin Sturkenboom en technisch manager Blind zijn zelfs al aan het werk. Maar wat valt er onder de huidige omstandigheden – de club verkeert na gisteravond in een machtsvacuüm – voor de nieuwe leiding te doen?

Het gevecht van de afgelopen maanden heeft één ding geleerd: zonder draagvlak van werkvloer en supporters valt een voetbalclub als Ajax nauwelijks te besturen. Daar is president-commissaris Steven ten Have als organisatiedeskundige deze maanden wel achtergekomen. Terwijl de toezichthouders in een harde machtsstrijd waren gewikkeld, nestelde het kamp-Cruijff zich op een plek van groot strategisch belang: opleidingsschool De Toekomst waar het nieuwe technische plan gestalte moet krijgen.

Juist op De Toekomst ontwikkelde zich de sterkste oppositie tegen de commissarissen. De oud-voetballers Dennis Bergkamp en Wim Jonk, die het zogenoemde technische hart van Ajax vormen, mengden zich zonder terughoudendheid in het debat over Cruijff en Van Gaal. Het duo is aangesteld op advies van Cruijff en heeft steeds aangegeven achter diens technische plan te staan. Daarin is geen ruimte voor een technisch manager zoals Blind. Jonk en Bergkamp voelen er dan ook niets voor onder hem te moeten werken.

Het gaat de tegenstanders wellicht niet zozeer om de kwaliteiten van Blind. Belangrijker is dat hij wordt gezien als een belangrijke exponent van het kamp-Van Gaal en daarmee als een tegenstander van Cruijff. Blind werd in de jaren tachtig weliswaar door de toenmalige Ajax-trainer Cruijff van Sparta naar Amsterdam gehaald, maar was in de jaren negentig de aanvoerder van Ajax en het verlengstuk van coach Van Gaal.

Cruijff wilde Blind, destijds assistent-trainer van Ajax, een half jaar geleden al op een zijspoor zetten. Maar mede op aandrang van Frank de Boer bleef hij toch betrokken bij Ajax. De Boer is een van de weinigen die zich onafhankelijk zijn blijven opstellen in het conflict.

Als het aan de ledenraad ligt, gaat Cruijff geen officiële functie meer bekleden. Zijn formele positie is daarmee verleden tijd. Maar zijn invloed blijft groot. In een jaar tijd heeft hij de ledenraad naar zijn hand weten te zetten – op instigatie van Cruijff werden in dit college tal van oud-spelers benoemd – en op De Toekomst heeft hij zijn visie geïmplementeerd. De loyaliteit van de jeugdtrainers bleek deze week nog eens uit het openlijke dreigement van Cruijff en tien trainers om de benoeming van Van Gaal, Blind en Sturkenboom juridisch aan te vechten.

Ajax staat voor de opdracht een nieuwe raad van commissarissen te formeren. Het is de vraag wie nog aan dergelijke avontuur wil beginnen. Want de bloedgroepenstrijd bij de club is nog lang niet beslecht.

Ajax, dat de ambitie koestert weer een Europese club van formaat te worden, zal opnieuw moeten bepalen wat het wil zijn: een beursgenoteerde onderneming of een voetbalclub. De hybride structuur van Ajax – een NV met de vereniging als meerderheidsaandeelhouder – werkt verlammend op de besluitvorming.

Cruijff heeft gisteren zijn gram gehaald en lijkt voor de luwte te kiezen. En hij verzoekt Van Gaal hetzelfde te doen. Cruijff zei in zijn column in De Telegraaf dat zijn generatie „een stap terug moet doen” en dat „een nieuwe en ambitieuze groep voetballers” Ajax moet terugbrengen naar de Europese top. „Dat moeten mensen als Van Gaal en ik niet meer willen.”