Vrouwen in de politiek. Zo maak je ze onschadelijk

Democrate Nancy Pelosi wordt door Republikeinen als heks neergezet

Kiezers zien vrouwen graag als beschermer van maatschappelijke waarden, als steunpilaar van het gezin. In het politieke bedrijf is dat stereotype echter moeilijk vol te houden. Campagneleiders van de tegenpartij maken daar voortdurend misbruik van, miept journaliste Libby Copeland.

“Ga lekker naar huis, koken”, zei Pim Fortuyn ooit tegen journaliste Wouke van Scherrenburg. Dat was lachen, gieren, brullen, maar het is zeer de vraag of de politicus daarmee meer virtuele zetels won dan verloor. Spindoctors en mannelijke politici doen daarom liever niet badinerend over een leven achter het aanrecht, maar proberen de kandidate van de tegenpartij als heks of hoer af te schilderen. Het eerste etiket is voor de overambitieuze, schreeuwerige politica. Het tweede voor de kandidate die veel aandacht besteed aan haar uiterlijk.

Ook het masculiener maken van een kandidate is volgens Copeland, redacteur van The Washington Post, een seksistisch campagnemiddel. Recent plakte de rechtse spindoctor Karl Rove het portret van Elizabeth Warren, een Democrate die campagne voert voor een senaatzetel, over beelden van Occupy-demonstraties. De voice-over: “De demonstranten gebruiken drugs, vallen agenten aan en vervuilen parken. Ze steunen radicale distributie van welvaart en geweld.” Warren staat aan hun zijde, stelt het filmpje. “Het koppelen van een vrouw aan een radicale tegencultuur maakt haar afwijkend en bedreigend”, aldus Copeland op Slate.com. Het vernietigt het beeld van de zachtaardige, zorgende vrouw.

Ook Hillary Clinton was slachtoffer van deze methodiek, schrijft Copeland. Weliswaar werd ze niet met geweld geafficheerd, maar de aanvallen op haar karakter deden daar niet voor onder. Bedrieglijk, wraakzuchtig, meedogenloos en achterbaks: dit soort commentaren waren schering en inslag tijdens haar campagne voor de Democratische presidentskandidatuur. Een poging tot karaktermoord die Rick Lazio, een Republikeinse opponent, al in 2000 inzette om haar uit de senaat te houden. “U kunt er bij Hillary Clinton altijd op vertrouwen dat ze doet wat goed is - voor Hillary Clinton”, schreef Lazio in een advertentie. Dankbaar werd er gebruik gemaakt van Clintons eigen stem: vooral de opname van een bevlogen speech. De boodschap: hoor dat viswijf eens, die heks.

Toch valt dit alles nog in het niet bij de strijd van Republikein John Dennis tegen Democrate Nancy Pelosi. In zijn campagnefilmpje vloog Pelosi op een bezemsteel door de lucht. Uiteindelijk schakelt Dennis haar uit met een emmer water, met daarop het etiket ‘Vrijheid’. Dennis wordt als redder onthaald.

Republikein Wesley Meredith koos voor het prostitueren van zijn tegenkandidaat, de Democrate Margaret Dickson. Bij gebrek aan beelden waarmee hij haar in diskrediet kon brengen, huurde hij een actrice in. Terwijl de look-a-like haar mascara en lippenstift doet, beschuldigt een voice-over haar van handel met voorkennis. Iets dat ondersteund wordt met het in beeld brengen van dure juwelen. Saillant detail: de voice-over is een vrouwenstem, een gegeven dat de seksistische intentie moest maskeren.

Een dergelijke streek is overigens ook John Edwards geleverd. Een acteur was niet nodig, want er waren beelden van de politicus terwijl hij door een visagist onderhanden wordt genomen. “I feel pretty and witty and bright”, klinkt het ondertussen. “And so pretty that I hardly can believe I’m real.” De bedoeling is duidelijk: die Edwards geen man, maar een zachtgekookt ei, een verwijfde ijdeltuit.

Toch zijn vrouwen aanmerkelijk vaker het mikpunt van spot, benadrukt Libby Copeland. Alles wordt uit de kast gehaald om de politica’s af te schilderen als onvoldoende warm en vrouwelijk. Lukt dat laatste niet, dan ligt een karikatuur voor de hand: overdreven ijdel, sletterig en dom. Sarah Palin, misschien in het echt ook niet de slimste, ervoer dat laatste tijdens haar campagne voor het vicepresidentschap.

Het Obama-team citeerde eerst presidentskandidaat John McCain: “Ik zal gesteund worden door een vicepresident die ik heb uitgezocht om haar expertise op economische zaken.” Daarna komt Palin in beeld, knipogend.

Eerder in deze serie:
Het tijdperk van de man loopt af. Vrees voor de sardonische bazin
Arbeidsethos nederlandse vrouw onder vuur