'Voor het eerst telt onze stem mee'

Vandaag zijn de eerste Egyptische verkiezingen begonnen sinds de val van president Mubarak. Het enthousiasme van de burgers was groot.

Nermine al-Ghabaty verwacht dat het nog drie uur zal duren vooraleer ze haar stem kan uitbrengen. „Maar dat is het absoluut waard”, zegt de 40-jarige personeelschef terwijl ze zich aansluit bij de vrouwenrij in de lagere middenklassewijk Saida Zeynab in Kairo.

Het is bij verkiezingen in Egypte een traditie dat er aparte rijen zijn voor mannen, vrouwen en bejaarden. De vrouwenrij bij deze school gaat tot om de hoek van de straat en verder tot om de volgende hoek.

Na een week waarin hun land op de rand van de afgrond leek te staan, zijn veel Egyptenaren vanochtend met enthousiasme begonnen aan de eerste parlementsverkiezingen sinds het gedwongen aftreden van president Hosni Mubarak in februari. De oproep van sommige demonstranten op het Tahrirplein in de hoofdstad om deze verkiezingen te boycotten vindt blijkbaar weinig gehoor.

„Het Tahrirplein is Egypte niet”, zegt Al-Ghabaty, „we kunnen niet blijven betogen. We moeten vooruit nu.”

Voor velen is het de eerste keer dat ze gaan stemmen: onder Mubarak was de winnaar op voorhand bekend. „Het is voor het eerst dat onze stem wordt gehoord”, zegt de 47-jarige manager Said Awayda in de mannenrij, „ik blijf desnoods tot morgen staan”.

Dat het allemaal niet vlekkeloos verloopt lijken de meesten op de koop toe te nemen. In Heliopolis stonden vanochtend rijen van wel elf blokken lang. Elders bonkten kiezers op de gesloten deuren van stemlokalen waar de verantwoordelijken zich blijkbaar hadden verslapen.

De voornaamste onregelmatigheid was het campagne voeren bij de stemlokalen. Dat is bij wet verboden, maar vooral aanhangers van de Moslimbroeders leken dat verbod vrolijk aan hun laars te lappen.

„U mag dit niet doen: het is illegaal en het is niet netjes”, vliegt de 21-jarige studente Basma Nasr uit tegen een vrouw die aanschuivende kiezers in een volkswijk van Oud-Kairo lastigvalt met pamfletten van de Moslimbroederschap.

„Of denkt u soms dat ik voor de Moslimbroeders ga stemmen alleen omdat u dat zegt?” vraagt Nasr. De vrouw druipt af.

Nasr zegt dat ze voor het Egyptisch Blok, de liberalen, gaat stemmen. Ze was solidair met het Tahrirplein, zegt ze, en ging soms stiekem meebetogen ook al hadden haar ouders dat verboden.

Maar ze is het niet eens met de mensen die hebben opgeroepen tot het boycotten of annuleren van deze verkiezingen.

„Ik zie dit als een eerste stap in het democratisch proces. Ik verwacht niet dat het perfect zal verlopen, en als er grootschalige fraude is dan moeten we de verkiezingen overdoen. Maar we moeten ergens beginnen.”

Een beetje verderop pakt een man het subtieler aan. Sherif Hassan stelt zich voor als een vrijwilliger die ongeletterde kiezers helpt om het ingewikkelde stemproces te begrijpen. Maar hij heeft behalve een lijst van alle kandidaten ook een stapeltje pamfletten bij zich van de onafhankelijke kandidaat voor wie hij campagne voert. „Als de mensen mij vragen wie dat is, dan leg ik hun dat uit”, vergoelijkt hij.

Het zijn niet alleen de fundamentalistische Moslimbroeders die campagne voeren bij de stemlokalen, zo mocht ook Mahmoud Salem, een blogger en liberale kandidaat in Heliopolis, ondervinden.

Nadat Salem op Twitter boos had gedreigd dat hij de Moslimbroeders van de lijst zou laten gooien, maakten mensen hem er attent op dat ook zijn eigen activisten pamfletten aan het uitdelen waren.

Dat de verkiezingen toch zijn doorgegaan, na een week waarin 41 doden en tweeduizend gewonden vielen bij aanhoudende protestbetogingen tegen het machtsbehoud van het leger, stelde de demonstranten op het Tahrirplein voor een dilemma.

Sommige groepen riepen op tot een boycot van de verkiezingen, anderen adviseerden tot ongeldig stemmen. In sommige wijken gingen mensen in het zwart stemmen uit respect voor de doden. De website Tahrirnews.com stelde per district lijsten samen van kandidaten op wie mensen kunnen stemmen met de zekerheid dat er geen oudgedienden van Mubarak tussen zitten. Uiteindelijk kozen alle partijen ervoor om toch maar mee te doen.

    • Gert Van Langendonck