Vakantie! Nou ja, een korte break

De ATP World Tour Finals liepen afgelopen week uit op een anticlimax.

Bijna alle topspelers waren gesloopt na een lang en loodzwaar tennisseizoen.

Roger Federer of Switzerland poses with the ATP World Tour Finals tennis tournament singles trophy after beating Jo-Wilfried Tsonga of France in the final on day eight of the competition in London on November 27, 2011. Roger Federer won a record sixth ATP World Tour Finals title with a 6-3, 6-7 (6/8), 6-3 victory over France's Jo-Wilfried Tsonga on November 27. With this win he moved ahead of Pete Sampras and Ivan Lendl on the list of Tour Finals champions in the 100th final of his majestic career. The 30-year-old, who retains the title he won 12 months ago, has now won 70 trophies in his career and has also equalled Lendl's record of 39 match wins in the end-of-season event. AFP PHOTO / GLYN KIRK AFP

Het had het eindejaarstoetje moeten worden, het officieuze WK voor tennissers. De acht beste spelers ter wereld nog één keer in actie, in het tennisgekke Engeland, onder de felle lichten van de schitterende O2 Arena in Londen. Met 17.500 toeschouwers was het stadion elke dag tot de laatste stoel uitverkocht. De perfecte ambiance, de natte droom voor iedere tennisliefhebber. Maar de ATP World Tour Finals liepen afgelopen week uit op een anticlimax. De topspelers waren gesloopt na een loodzwaar seizoen.

De tennissers die 2011 kleur gaven konden hun krachtige, dominante spel in Londen simpelweg niet meer opbrengen. „Ik heb gewoon de frisheid niet meer”, zei Novak Djokovic, de nummer één van de wereld, na zijn nederlaag tegen Janko Tipsarevic. Ook het Spaanse krachtmens Rafael Nadal is opgebrand, hij wist maar één partijtje te winnen. En tot overmaat van ramp trok de Engelse publiekslieveling Andy Murray zich vroegtijdig terug uit het toernooi vanwege een liesblessure. Van de Big Four haalde alleen Roger Federer zijn niveau. De Zwitserse balkunstenaar versloeg gisteravond in de finale de Fransman Jo-Wilfried Tsonga met 6-3, 6-7 en 6-3. Het is zijn zesde wereldtitel, daarmee is Federer recordhouder.

Het tennisseizoen is veel te lang, zegt Peter Vergouwen, sportarts van ziekenhuis Gelderse Vallei, afdeling topsportgeneeskunde. Hij begeleidde tal van sporters, onder wie Richard Krajicek. Eind november, begin december worden de laatste wedstrijden van het seizoen gespeeld. Rond Kerst reizen de tennissers alweer richting Australië, om voorbereidingstoernooien te spelen op de Australian Open, het eerste grandslamtoernooi van het jaar. „Dat is een periodisering die in sportmedische termen nergens op lijkt”, zegt Vergouwen. Dit seizoen begon op 3 januari en eindigt komende zondag 4 december (finale Davis Cup). De dertig beste spelers ter wereld zijn verplicht zestien toernooien per jaar te spelen: alle vier grand slams, acht Masters en vier World Tour 500-toernooien (zoals het ABN Amro toernooi in Rotterdam).

Door het jaar heen zijn er amper herstelperiodes. Vergouwen zorgt in de jaarplanning van sporters vaak voor een ‘golvend patroon’, zodat er na belasting herstel mogelijk is. In het voetbal heb je een winter- en zomerstop en in de atletiek heb je herstelmomenten tussen het indoor- en outdoorseizoen. Maar het tennisseizoen gaat elf maanden achter elkaar door. „Als het één strakke lijn belasting is, wordt het moeilijk.”

Djokovic speelde dit seizoen 76 wedstrijden, Nadal 82. Ter vergelijking: voetbalclub FC Barcelona kwam vorig seizoen tot 62 wedstrijden. Djokovic en Nadal speelden het hele jaar op hun top. Vergouwen: „Nu hebben ze een paar weken tijd voor herstel, en dan moeten ze eind december weer hun racket oppakken. Daar hou je iemand niet heel bij.”

Van toernooi naar toernooi, van continent naar continent, lange vliegreizen, amper tijd om te acclimatiseren, iedere keer een ander hotel, wisselende weersomstandigheden en verschillende baansoorten. Er wordt roofbouw gepleegd op tennissers. Tijd voor vakantie is er eigenlijk niet. Voor sporters zet Vergouwen alle belastingen (zoals jetlags, trainen, wedstrijden, sponsorverplichtingen) tegenover de herstelmomenten: heb je voldoende slaapuren? Is er tijd om de sauna in te gaan? Heb je een uitgebalanceerd voedingssysteem? „Die twee rijtjes zet je naast elkaar en dan zie je vaak dat ze mank gaan, ook bij de toptennisser. Die wereldranglijst is een survival of the fittest.”

Het tennisseizoen (62 toernooien in 2011) heeft altijd lang geduurd. In september dreigden toptennissers uit onvrede over het drukke speelschema met een staking. De spelers, onder aanvoering van de Schot Murray, willen dat het aantal toernooien wordt teruggebracht en dat er meer rustperiodes worden ingelast. Spelersvakbond ATP besloot een jaar geleden al de wedstrijdkalender vanaf 2012 met twee weken in te korten, waardoor de tennissers aan het einde van het seizoen zo’n zeven weken rust hebben. Volgens Murray niet genoeg. Vergouwen vindt dat het seizoen een maand korter moet duren, of er zou tussendoor ruimte moeten komen voor herstelperiodes. Dat het wel kan, blijkt bij de vrouwen: daar was het seizoen feitelijk al afgelopen op 30 oktober.

De discussie over de lengte van het seizoen bestaat al lang, zegt Krajicek, directeur van het ABN Amro toernooi. In zijn tijd als speler werd er ook over gesproken. Hij had regelmatig met overbelasting te maken. In 1992 speelde hij rond 10 december zijn laatste wedstrijd, in Duitsland. Ruim drie weken later stond hij alweer in Adelaide (Australië) op de baan, voor het nieuwe seizoen. Zowel fysiek als mentaal was Krajicek vermoeid. Twee weken later verloor hij in de tweede ronde van de Australian Open, waar hij een jaar eerder nog de halve finales had gehaald. Krajicek, die in de running is voor de topfunctie bij de ATP: „Nu zijn spelers goed georganiseerd, ze hebben het voor elkaar gekregen dat er twee weken vanaf gaan. Ze hadden liever drie weken gehad, maar dit is een begin.”

Opvallend is dat Federer (30) in Londen als enige speler uit de topvier fit was. ‘King Roger’ heeft ook bijna nooit blessures. Anders dan hard hitters als Nadal en Djokovic moet Federer het van zijn techniek hebben. Gebruikt hij daardoor minder kracht? „Ik weet niet wat zijn geheim is”, zegt de Nederlandse bondsarts Babette Pluim. „Maar biomechanisch ziet het er heel natuurlijk uit bij hem. Hij gebruikt de hele kinetische keten, hij slaat niet alleen vanuit zijn armen.”