Type 4: Diederik

Dat politici een aangepaste versie van de waarheid vertellen, zal niemand verbazen. Dat de vooraanstaande en mediagenieke wetenschapper Diederik Stapel jarenlang op grote schaal fraudeerde, sloeg in als een bom. De nu ex-hoogleraar richtte niet alleen schade toe aan zichzelf, maar ook aan de Universiteit van Tilburg, zijn vakgroep Sociale Psychologie en de complete wetenschap.

Terecht?

Zoals Joris Luyendijk zou zeggen: het zijn net mensen. Door het boek dat Luyendijk schreef over zijn correspondentschap in het Midden-Oosten, werd deze beroepsgroep opeens flink sceptisch bekeken. Stapel veroorzaakt hetzelfde effect voor zijn vakgroep. Hij is een eyeopener. Waar menselijk handelen aanwezig is, worden fouten gemaakt, ook in de wetenschap. De wetenschap moet kritisch worden gevolgd. Maar wie de complete wetenschap niet meer vertrouwt, draaft door. Verschillende geluiden klonken dat sociaal-psychologen toch alleen maar onderzoekjes maakten waarvan iedereen de uitslag al wist. Die misvatting heet het hindsight effect: achteraf vinden mensen de uitkomst van een onderzoek of gebeurtenis volstrekt logisch, terwijl niemand het vooraf had voorspeld.