Taalboeken voor Sinterklaas en Kerst

Tijd voor het jaarlijkse overzicht van taalboeken die een plaats verdienen in de schoen of onder de boom – voor Sinterklaas of Kerst dus. Met stip op één: Seeman (326 blz. plus cd, €39,50), een voorbeeldige uitgave van een zeemanswoordenboek uit 1681, dat hier vorige week al ter sprake kwam.

Op de tweede plaats is het meteen dringen en daarna laten we de rangorde helemaal los. Voor wie is geïnteresseerd in de geschiedenis van woordenboeken is Van woordenlijst tot woordenboek (Scriptum, 392 blz. €49,90) van Piet van Sterkenburg een aanrader. Van Sterkenburg was lang directeur van het Instituut voor Nederlandse Lexicologie in Leiden (het wetenschappelijke woordenboekinstituut). Na enkele inleidende hoofdstukken over woordenboeken in de Oudheid beschrijft hij de geschiedenis van Nederlandstalige woordenboeken – van het Oudnederlands tot moderne ‘leeswoordenboeken’. Het boek is rijk geïllustreerd en bevat nuttige literatuurverwijzingen.

Erg fraai is ook de Dialectatlas van het Nederlands (Bert Bakker, 368 blz. €39,95), een project van het Meertens Instituut onder leiding van Nicoline van der Sijs. In dit boek wordt met 150 kaarten en teksten de regionale variatie van het Nederlands in woorden, klanken, woordvormen, zinnen en namen voor het eerst voor het algemeen publiek in kaart gebracht.

Bijna jaarlijks verschijnen er vraagbaken voor correct Nederlands. De mooiste en nuttigste is het Taalhandboek Nederlands van uitgeverij Van Dale (550 blz. €29,95), samengesteld door Theo de Boer. Het boek telt zes hoofdstukken: schrijven; stijl en woordkeus; taaladviezen; spelling; conventies (o.a. over interpunctie); en specifieke tekstsoorten (zakelijke brieven, webteksten, etc.). Verzorgd uitgegeven, met korte heldere teksten en een index op onderwerpen.

Nuttig is ook de herziene editie van het Witte Boekje, de spellinggids van het Genootschap Onze Taal in samenwerking met Wim Daniëls en uitgeverij Prisma (736 blz. €24,99) U weet het nog wel: uit onvrede met de officiële spelling, vastgelegd in het ‘Groene Boekje’, kwam het genootschap Onze Taal met de Witte Spelling, vastgelegd in het dito boekje. Het herziene Witte Boekje is nu met tweeduizend woorden uitgebreid (waaronder nieuwe woorden als EHEC-bacterie, facebooken en gedoogakkoord). Sterk punt van het Witte Boekje: waar de spelling afwijkt van de officiële, worden beide vormen vermeld.

Méér praktische taalboeken, recent verschenen: Check je column van Anne Boerrigter en Eric Tiggeler, met tips „voor rake columns en blogs” (94 blz. €12,95); Hand(ig) boek zakelijk schrijven (150 blz. €21,95) van Afke van der Horst en Jeanine Reuver, en Schrijven voor lezers (160 blz. €24,95) van Erik van der Spek, over „doelgericht schrijven van zakelijke teksten”.

Kort voor Sinterklaas verschijnen er ook altijd veel ‘leuke’ taalboeken en -boekjes. Een greep: Man schiet niet in knie. Grappigste taaluitglijders uit de media gebundeld (96 blz., €9,95); het gaat hier om een selectie uit de rubriek ‘Ruggespraak’ in het tijdschrift Onze Taal. In die rubriek worden (vooral) dubbelzinnige koppen uit kranten en tijdschriften verzameld, van het type: ‘Help het reumafonds bestrijden’. Reinhard Wolff verzamelde Nederlandse verhaspelingen van het Duits in Es kommt wohl gut (126 blz., €10). Het gaat hier om een opvolger van het succesvolle Lass mal sitzen.

Tot slot een boekje dat ik vooral noem omdat ik alle boekjes van deze uitgeverij zo fraai vind: Matchboox, een uitgeverij die kleine vouwboekjes maakt in lucifersdoosjes (matchboox.com). De boekjes kosten €4,95. Er zijn publicaties verkrijgbaar van tientallen schrijvers; vorige week verscheen De taal waarin ik woon, een miniboekje van ondergetekende met illustraties van Dubravka.