Maffiameisjes die geen kind meer mogen zijn

Gomorrah Girl. Fotografie: Valerio Spada, Vormgeving SYB, Sybren Kuiper. Cross Editions, € 39,50 Te bestellen via fotodok.org

Op 27 maart 2004 werd er in de wijk Forcella in het Italiaanse Napels een meisje gedood door een kogel die niet voor haar bedoeld was. Verzeild in een schietpartij tussen twee rivaliserende maffiafamilies werd Annalisa Durante geraakt en stierf na twee dagen in coma te hebben gelegen. Dat is opgroeien in een cultuur die je dwingt al jong een volwassen vrouw te zijn en te overleven in een wereld waar andere regels gelden. Een cultuur waar men zijn leven niet zeker bent, zelfs niet als 14-jarig meisje.

We kennen de clichés van de Italiaanse maffia die nog altijd floreert in Napels: de families, het afpersen en de moorden. Dit boek van de Italiaanse fotograaf Valerio Spada laat een minder bekend element van deze criminele cultuur zien. Het leven van meisjes die geen kind mogen zijn, maar al op jonge leeftijd moeten vechten voor hun leven. Zo verdient het elfjarige kindsterretje Sabrina per jaar zo’n 200.000 euro met het zingen van smartlappen, waarbij zij op commando huilt, op feesten en partijen. Soms wel twintig optredens per weekend. Al het loon gaat naar de plaatselijke maffia. Op de foto zie je een meisje met een roze kindertrui een veel te volwassen, stoere en zelfverzekerde houding aannemen. Ze staat te wachten tot ze op kan voor haar volgende optreden. Zo zit het hele boek vol met foto’s van stoere jonge meisjes, afgewisseld met kille en bloederige feiten uit het politieonderzoek naar de moord op Annalisa Durante.

Het boek werd dit najaar uit 2300 internationale inzendingen gekozen tot Photography Book Now 2011. En dat is terecht. De Nederlandse vormgever Sybren Kuiper heeft een ultieme vorm voor het boek bedacht om de foto’s van de onderschuldige meisjes met het politieonderzoek te combineren. Het boek is als het ware een reproductie van het politierapport waarin foto’s, feiten en metingen in verband met de moord zijn opgenomen, gedrukt op dun schetsboekachtig papier. Uitleg en toelichting van de fotograaf zijn eroverheen gedrukt en door het hele rapport zijn de foto’s van de meisjes ingestoken die gedrukt zijn op kleiner en dikker fotopapier. Het geheel is een verzameling bewijs van de hedendaagse maffiacultuur, waarbij de twee elementen elkaar versterken. Het onderzoek naar de moord op het meisje is nog confronterender door de foto’s van de te jonge vrouwen in een grillige cultuur, waarin dood en leven elkaar in een houdgreep lijken te houden. En dat geldt ook voor het boek zelf dat eigenlijk twee boeken in één is, en zo de mogelijkheden van een fotoboek en het vertellen van een verhaal opnieuw onderzoekt.

Sterre Sprengers