Ik vel geen oordeel over wat ik de kijker toon

Voor zijn nieuwe tv-serie reist Paul Rosenmöller langs populisten in Europa. De PVV moet blij zijn met aandacht van de IKON, vindt hij. „Wij vinden populisme relevant.”

Over de vraag welk ambacht hij leuker vindt, journalist of politicus, hoeft Paul Rosenmöller (55) niet lang na te denken. „Journalistiek is minder spannend”, zegt de man die bijna veertien jaar in de Tweede Kamer zat voor GroenLinks (acht jaar als fractievoorzitter). Hij is nu al weer acht jaar het journalistieke gezicht van de IKON. „De spanning van een verkiezingscampagne bestaat niet in de journalistiek. Het belang van politieke peilingen is onvergelijkbaar met het gewicht van kijkcijfers. Ik doe nu mijn best een goed programma te maken. Dat is na uitzending nog te zien via internet maar dat is het dan wel. In de politiek neem je besluiten die voor een langere termijn betekenis hebben.”

Voor zijn nieuwe serie keerde programmamaker Rosenmöller terug naar het politieke milieu. Geïntrigeerd door het succes van de PVV van Geert Wilders gaat hij in een vierdelige televisieserie „op zoek naar de aantrekkingskracht van de populisten in Europa. Hoe gaan ze met de macht om.” In de eerste aflevering, vanavond, bezoekt Rosenmöller Hongarije. In volgende afleveringen komen Italië, Frankrijk, Denemarken en Zweden aan de beurt.

Welke overeenkomsten zag u?

„De populisten zijn allemaal sterk nationalistisch. Dat vertaalt zich voor een deel ook in het tot tweederangs burgers bestempelen van legale migranten. Italië is voor de Italianen en Hongarije voor de Hongaren. Ook zie je dat al die populistische partijen steeds meer een anti-Europese koers volgen.”

Moeten we ons zorgen maken over het populisme in Europa?

„Dat moet iedereen voor zichzelf weten. Wij proberen als publieke omroep inzicht te bieden. Ik ben de tijd voorbij dat ik oordelen ga vellen over datgene wat ik de kijker voorschotel. Ik geef een beeld in al mijn neutraliteit en objectiviteit.”

Bent u zelf geschrokken van het gezicht van het Europese populisme?

„Op sommige momenten schrok ik en soms was ik aangenaam verrast. Ik ben in Verona bij de meest populaire burgemeester van Italië geweest: Flavio Tosi (Lega Nord) en die vond ik gematigd. Als je met die man op pad gaat is het een gewoon bestuurder. Ik sprak een jongen van het Front National en een van de Deense volkspartij – type Erik de Noorman – en dat zijn gewoon hele leuke gasten. Die doen het ook heel goed op televisie, kunnen hun verhaal goed vertellen.”

Niet alle populisten zijn eng?

„Het is voor mijn werk belangrijk dat ik mensen niet op voorhand eng vind. Ik heb een onderzoeksvraag. Ik ben geïnteresseerd in iets. Wat ik vind, laat ik thuis.”

Welke positie heeft de PVV in de Europese familie van populisten?

„In Scandinavië kennen ze de PVV het beste, maar Wilders is in Europa minder bekend dan ik dacht. Wat mij opviel, was dat Wilders wel vaak genoemd werd als voorbeeld. Ze vinden hem moedig en dapper. Veel Europese politici zijn het met hem eens, maar durven in eigen land niet te zeggen wat Wilders hier zegt.

„Wat opvalt, is dat veel conservatief-populistische partijen zich beroepen op christelijke waarden. Dan is het mooi om die waarden te leggen naast de opvattingen van de kerk. Priesters die ik sprak, maken gehakt van die populistische opvattingen.”

Dat lijkt me de correcte IKON-aanpak: tv maken vanuit bijbels perspectief.

„Je maakt een programma met onze missie. Wij bestaan dankzij de protestantse kerkelijke stromingen en willen een venster op de wereld bieden. Als je focust op een redelijk nieuwe maatschappelijke beweging, is het goed de kerk een oordeel te laten vellen op de veronderstelde christelijke basiswaarden.”

Wat zijn uw drijfveren als journalist?

„Toen ik uit de politiek ging, heb ik besloten mijn opvolgers niet voor de voeten te lopen. Weg is weg. Dat is me heel goed bevallen. Mijn opvattingen zijn niet weg, maar ik doe er in het publieke debat niks meer mee. Nu kan ik een meer onafhankelijke rol spelen.”

Maar wat beweegt u nu?

„Ik probeer mooie publieke tv te maken. In een fase waarin Nederland veel met zichzelf bezig is, willen wij als IKON het venster naar de wereld openhouden. Ik ben al blij als mensen vijf minuten over mijn programma napraten.”

Bent u ook een gelovig journalist?

„Dat laat ik voor mezelf. Dat is mijn particulier domein. Ik ben natuurlijk wel katholiek opgevoed.”

En veranderd in een protestant?

„Nee dat niet. Maar ik heb in zijn algemeenheid wel iets met spiritualiteit, zeg maar. Dat is voldoende voor de IKON.”

PVV-Kamerlid Martin Bosma zei eerder dit jaar dat de IKON door de linkse elite is gekaapt en nu vooral uit is op het „bashen” van zijn partij.

„Daar maak ik me niet schuldig aan. Dat verwijt laat ik van me afglijden. Waar ik me wel grote zorgen over maak, is dat de politiek straks bepaalt wat een levensbeschouwelijke omroep is. Hilversum moet bezuinigen, maar Den Haag gaat alleen over het geld. Wij gaan over de programma’s. Ik kan me niet voorstellen dat CDA en VVD dat anders zien.”

Zou de PVV uw nieuwe serie niet bij uitstek zien als populisten pesten?

„Er is geen enkele aanleiding om dat te denken. De PVV zou eerlijk gezegd juist blij moeten zijn dat de IKON aandacht besteedt aan de conservatief-populistische beweging in Europa. Het is een erkenning van hun machtspositie dat wij het verschijnsel journalistiek relevant vinden.”

Wat wordt de volgende klus?

„In het voorjaar maken we programma’s over de Arabische lente. We reizen door landen waar de revolutie wel en niet heeft plaatsgevonden. Het is helaas de enige reisserie die ik volgend jaar kan maken. Je merkt dat in Hilversum nu schraalhans keukenmeester is. Het venster op de wereld staat onder druk.”

Paul Rosenmöller en het populisme in Europa. Ned. 2, 20.25 - 21.00 uur.