Het tennisseizoen is een survival of the fittest

De ATP World Tour Finals liepen afgelopen week uit op een anticlimax. Bijna alle topspelers waren gesloopt na een lang en loodzwaar tennisseizoen.

Een eindejaarstoetje had het moeten worden, het officieuze WK voor tennissers. De acht beste spelers ter wereld nog één keer in actie, in het tennisgekke Engeland, in de felle lichten van de O2 Arena in Londen. Met 17.500 toeschouwers was het stadion elke dag uitverkocht. Maar de ATP World Tour Finals liepen afgelopen week uit op een anticlimax. De topspelers waren gesloopt na een loodzwaar seizoen.

De tennissers die 2011 kleur gaven, konden hun krachtige en dominante spel niet meer opbrengen. „Ik heb de frisheid niet meer”, zei Novak Djokovic, nummer één van de wereld, na zijn nederlaag tegen Janko Tipsarevic. Ook de Spaanse krachtmens Rafael Nadal is opgebrand: één winstpartij. Tot overmaat van ramp trok de Britse publiekslieveling Andy Murray zich terug met een liesblessure. Van de top 4 haalde alleen Roger Federer zijn gebruikelijke niveau. De Zwitser versloeg gisteren in de finale de Fransman Jo-Wilfried Tsonga met 6-3, 6-7 en 6-3 en is een recordhouder met wereldtitels.

Het tennisseizoen is veel te lang, zegt Peter Vergouwen, arts van de afdeling Topsportgeneeskunde van ziekenhuis Gelderse Vallei, die onder meer Richard Krajicek begeleidde. Eind november, begin december worden de laatste duels van het seizoen gespeeld. Rond Kerst reizen de tennissers richting Oceanië, ter voorbereiding op de Australian Open, het eerste grandslamtoernooi van het jaar. Vergouwen: „Dat is een periodisering die in sportmedische termen nergens op lijkt.” Dit seizoen begon 3 januari en eindigt komende zondag, 4 december met de finale van de Davis Cup. De dertig beste spelers ter wereld zijn jaarlijks verplicht zestien toernooien te spelen: de vier grand slams, acht Masters en vier World Tour 500-toernooien, zoals het ABN Amro toernooi in Rotterdam.

Door het jaar heen zijn er amper herstelperiodes. Vergouwen zorgt in de jaarplanning van sporters vaak voor een ‘golvend patroon’, zodat na belasting herstel mogelijk is. In het voetbal heb je een winter- en zomerstop en in de atletiek heb je herstelmomenten tussen het indoor- en outdoorseizoen. Bij tennis gaat het elf maanden achter elkaar door. Vergouwen: „Als het één strakke lijn belasting is, wordt het moeilijk.”

Djokovic speelde dit seizoen 76 wedstrijden, Nadal 82. Zij speelden het hele jaar ‘top’. Vergouwen: „Nu hebben ze een paar weken tijd voor herstel, en dan moeten ze eind december weer hun racket oppakken. Daar hou je iemand niet heel bij.”

Van continent naar continent, lange vliegreizen, amper tijd om te acclimatiseren, elke keer een nieuw hotel, ander weer en verschillende baansoorten. Er wordt roofbouw gepleegd op tennissers. Tijd voor vakantie is er niet. Voor sporters zet Vergouwen alle belastingen (jetlags, trainen, partijen, sponsorverplichtingen) tegenover de herstelmomenten. Heb je voldoende slaapuren? Is er tijd voor de sauna? Heb je een uitgebalanceerd voedingssysteem? „Die twee rijtjes zet je naast elkaar en dan zie je vaak dat ze mank gaan, ook bij de toptennisser. Die wereldranglijst is een survival of the fittest.”

In september dreigden topspelers onder aanvoering van Murray met een staking, uit onvrede over het drukke speelschema. Ze willen meer rustperiodes, minder toernooien. Spelersvakbond ATP besloot de kalender vanaf 2012 met twee weken in te korten, zodat de tennissers aan het einde zeven weken rust hebben. Volgens Vergouwen moet het seizoen een maand korter duren, of er moet ruimte komen voor herstelperiodes.

De discussie bestaat al lang, zegt Krajicek, directeur van het ABN Amro toernooi. In zijn tijd als speler werd er ook over gesproken. Hij had regelmatig met overbelasting te maken. In 1992 speelde hij rond 10 december zijn laatste wedstrijd in Duitsland. Ruim drie weken later speelde hij alweer in Australië, voor het nieuwe seizoen. Twee weken later verloor hij in de tweede ronde van de Australian Open, waar hij een jaar eerder nog de halve finales had gehaald. Krajicek, die in de running is voor de topfunctie bij de ATP: „Nu zijn spelers goed georganiseerd, ze hebben het voor elkaar gekregen dat er twee weken vanaf gaan. Ze hadden liever drie weken gehad, maar dit is een begin.”

Opvallend is dat Federer (30) in Londen als enige speler uit de topvier fit was. Hij heeft bijna nooit blessures. Anders dan hardhitters als Nadal en Djokovic moet Federer het van zijn techniek hebben. Gebruikt hij daardoor minder kracht? „Ik weet niet wat zijn geheim is”, zegt bondsarts Babette Pluim. „Maar biomechanisch ziet het er heel natuurlijk uit bij hem. Hij slaat niet alleen vanuit zijn armen.”