DaZaTweeHaHePa was een optie

De Pinkpop Expo opent binnenkort, over de eerste zestien edities van het festival.

Toen een obscuur Iers bandje genaamd U2 nog voor vijfhonderd gulden optrad.

Een popfestival in het Burgemeester Damenpark in Geleen? Dat kon. Wethouder Wim Scheepers gaf in 1970 opmerkelijk makkelijk toestemming. „Die dacht serieus dat we met een paar mensen onder een boom gitaar zouden gaan zitten spelen”, lacht een van de initiatiefnemers van toen, Jan Smeets. „Hij schrok zich rot toen er tienduizend man op afkwam.”

De organisatie deed in amateurisme nauwelijks onder voor het Geleense gemeentebestuur. Een wat wankel ogende constructie van steigerbuizen fungeerde als podium, laten foto’s op de eerste tentoonstelling van de Pinkpop Expo in Geleen zien. Het geluid kwam uit het soort luidsprekers dat eigenlijk meer geschikt was voor wielerkoersen. Zonder de Golden Earring die wel beschikten over een fatsoenlijke geluidsinstallatie was de eerste Pinkpop op een mislukking uitgelopen.

Door schade en schande werden Smeets en zijn medewerkers wijs. Op de expositie zijn evaluatierapporten, brieven en contracten te zien. De Pinkpopbaas deed niet alleen het festival, maar organiseerde ook concerten. Poppodium Donkiesjot in het naburige Sittard hielp hij aan een optreden van een obscuur Iers bandje met de naam U2. Kosten: vijfhonderd gulden.

Maar de tentoonstelling ‘Pinkpop, de Geleen-jaren’ moet het vooral hebben van foto’s uit de jaren 1970-1986. Ze hangen – om iets van het festivalgevoel op te roepen – aan hekwerk. In het oude postkantoor van Geleen domineert na het PTT-rood en het TNT-oranje het knalroze van het oudste nog bestaande popevenement ter wereld. Een museum mag het van Jan Smeets niet genoemd worden. „Ik ben geen Napoleon die een obelisk voor zichzelf opricht.” Daarom de benaming Pinkpop Expo.

De tentoonstelling is te zien in de voormalige publiekshal. In andere ruimtes vinden sinds kort onder meer de kantoren van Buro Pinkpop en Smeets’ gigantische archief onderdak. „Ik heb veel te veel bewaard”, erkent Smeets wandelend over een zolder vol stapels met festivalnummers van Muziekblad Oor en Nieuwe Revu en hele voorraden met kartonnen zonnekleppen. „Als ik tijd krijg, moet het archief worden teruggebracht tot een overzichtelijk stapeltje per festival.”

Hoe hij de expositie toegankelijk moet maken voor publiek, weet Smeets nog niet. Want de tentoonstelling mag dan ingericht zijn, er moet natuurlijk iemand bij de deur zitten om mensen binnen te laten. Of toch bezoeken op afspraak? Afgelopen weekend waren er zeshonderd man over de vloer vanwege Smeets’ gouden jubileum als poppromotor. Mogelijk had een van de gasten een gouden idee.

Smeets begon vijftig jaar geleden als concertorganisator in het parochiehuis van Grevenbicht (Peter and his Rockets met een Teenager-Talentenshow vooraf). Hij zette love-ins op in het jongerencentrum van zijn eigen dorp Einighausen („Rechercheurs uit Utrecht kwamen uitgedeelde suikerklontjes in beslag nemen.”) En hij haalde de nieuwe tijdgeest naar een zaal van de paters jezuïeten in Maastricht.

Maar hij werd Mr. Pinkpop. Over de festivalnaam bleven na de eerste editie in 1970 nog wel enige tijd twijfels bestaan. Mensen in Smeets’ omgeving opperden alternatieven als Limbopop en Geleenpop. Smeets’ mede-organisator Wim Wennekes bedacht DaZaTweeHaHePa: Daar Zaten Twee Haasjes Heel Parmant. Het was en bleef Pinkpop. Het festival maakte snel naam.

Jan Smeets’ ultieme moment leek nabij in 1979. Reggaester Peter Tosh speelde op Pinkpop. Die had op dat moment net een cover van de Temptations-hit ‘Don’t look back’ opgenomen, als een duet met niemand minder dan Mick Jagger. „Bij het boeken van Tosh zei zijn management dat ze een verassing voor me hadden. De titel ‘Don’t look back’ viel. ‘You are kidding’, zei ik. Maar het was echt waar.”

De leadzanger van The Rolling Stones kwam werkelijk naar Limburg. Mick Jagger in de Kummenaedestraat in Geleen, het had iets onwerkelijks. „Niemand wist ervan. Zelfs het bestuur niet. Ik had wel wat zaken geregeld: een speciale tent, dranghekken en Budweiser-bier, dat moest toen nog uit Brussel gehaald worden.”

Het ging mis, vlak voordat Jagger het podium zou betreden. „Daar stond Theo Stokkink van de KRO met een tv-camera. Jagger zag dat ding, zei: ‘See you!’ en maakte rechtsomkeert. De rest van de middag heeft hij gevoetbald met de jongens van de Molukse popgroep Massada.” Voor Smeets verging op dat moment de wereld.

Op zijn zesenzestigste hoeft de Pinkpopbaas zich niet langer groter voor te doen dan hij is. Dus is op een expositie in Geleen voor het eerst te zien hoe hij uithuilt in de armen van mede-organisator Wennekes. „Die foto’s heb ik jaren achtergehouden.”

Een festival in het hart van Geleen leverde niet alleen bijval op. „Bij westenwind waaide het geluid rechtstreeks naar de huizen van de mijnbeambten, de sjieke buurt van Geleen. Die hadden veel herrie te verduren.”

Drummer Herman van Boeyen speelde in 1975 op Pinkpop, toen hij met onder anderen de onlangs overleden Harry Muskee de formatie Red White & Blue vormde. Smeets: „Misschien was hij stoned, misschien dronken, of allebei, maar hij presteerde het in elk geval om om een uur ’s nachts te gaan soundchecken. De hele buurt zat rechtop in zijn bed.”

En dan waren er ook nog de personages uit Wim T. Schippers’ Barend Servet Show die presenteerden. Tijdens een editie kwam Gerrit Dekzeil op het podium en die riep heel hard: „Hé, kuttekoppen!” Smeets: „Toen mijn mede-organisator Wim Wennekes na afloop bij de burgemeester ging vragen of er nog klachten waren, zei die dat het goed was gegaan. ‘Maar’, vroeg hij, ‘weet jij misschien wat kuttekoppen betekent?’”

De komst van een ijsbaan betekende het einde van Pinkpop in Geleen. Na een jaar in het Noord-Limburgse dorp Baarlo streek het festival in 1987 neer op de draf- en renbaan in Landgraaf, waar volgend voorjaar het zilveren jubileum wordt gevierd. „Het heeft zo moeten zijn”, denkt Smeets nu. Een evenement als Pinkpop midden in Geleen was een aflopende zaak. „Alleen al de overlast van in tuinen urinerende mannen was levensgroot. Nu ben ik elk jaar al meer dan een miljoen euro kwijt aan veiligheid. Toen kwam iedereen binnen en ging iedereen naar buiten via één uitgang. Nooduitgangen waren er niet. Godzijdank is er nooit iets gebeurd.”

Meer info over wanneer de Pinkpop Expo opengaat binnenkort op pinkpop.nl