De sprinkhaan heeft nog wat woorden over

Elsbeth Etty neemt wekelijks op zaterdag, in de rubriek ‘De voorproef’, de stapel binnengekomen boeken door, signaleert en geeft een eerste oordeel. Deze week stroomopwaarts langs katten, sprinkhanen tot in Birma toe.

Voor een interessant reisverhaal hoef je niet op zoek naar de bronnen van de Nijl of de Orinoco, bewijst Aafke Steenhuis in Het lied van de Eems. Van de monding naar de bron (Contact, 384 blz. €19,95). Fietsend en wandelend over de dijken en langs de havens schildert de in Delfzijl geboren Steenhuis het landschap, de stadjes en de mensen. De benedenloop van de ooit machtige getijdenrivier mag dan verworden zijn tot een kaarsrecht kanaal, er blijft veel te genieten over. Steenhuis tekent de in het Nedersaksisch voortlevende mythen en gedichten op, die teruggaan tot een grijs verleden en ze verwondert zich over de schoonheid van oude stadjes aan de bovenloop. Bij weinigen is bekend dat in de barre veenmoerassen langs de Eems door de nazi’s vijftien concentratiekampen zijn gesticht, waar 30.000 mensen het leven lieten. De tocht naar de bron van de Eems blijkt zelf een onuitputtelijke bron voor gesprekken en bespiegelingen. Een minpuntje vind ik dat Steenhuis de rivier soms iets te nadrukkelijk benoemt als een metafoor voor haar eigen leven: een zich telkens vertakkende stroom van woorden, verlangens en verhalen. Dat mag de lezer zelf bedenken bij zo’n gedetailleerd en liefdevol geschreven reisverhaal.

Waarschijnlijk behoor ik tot een minderheid die (al van jongs af aan) een hekel heeft aan het zoetsappige ‘als ik stout ben zeg ik bil’-oeuvre van Annie M.G. Schmidt. Maar voor liefhebbers van jip-en-janneketaal die ook van katten houden is Het Grote Poezenboek (Querido, 352 blz. €19,95) het ideale sinterklaascadeau. Ik vind alleen de kattenfoto’s in het boek leuk en het verhaal ‘Minoes’ over journalist Tibbe die bij de krant door een lafhartige hoofdredacteur ontslagen wordt, omdat hij zich kritisch heeft uitgelaten over de autoriteiten. Als met behulp van solidaire katten tijdens een openbare lezing wordt aangetoond dat Tibbe alleen maar de waarheid heeft geschreven moet de hoofdredacteur hem weer terugnemen.

Dit artikel werd gepubliceerd in NRC Handelsblad op Zaterdag 26 november 2011, pagina 22 - 23. Abonnees kunnen het hele artikel hier lezen.