Versterkte CO -produktie uit drooggevallen veen 2

Nederland, Drenthe, Barge-Compascuum, 25-04-2004 Veenpark. Veen landschap. Veen, traditie, folklore, turfsteken, turf, hoogveen. Foto: Evelyne Jacq Jacq, Evelyne

Laagvenen, hoogvenen en vennetjes die tijdelijk droogvallen gaan grote hoeveelheden CO2 produceren. En ze gaan daar nog jaren mee door, ook als ze inmiddels allang weer onder water staan. De klimaatverandering, die volgens klimaatmodellen en waarnemingen frequenter droogte brengt in veel veengebieden, kan het broeikaseffect daardoor gevaarlijk versterken.

Britse onderzoekers, verbonden aan de Bangor University in Wales, schrijven dit in Nature Geoscience (online 20 november).

De toenemende CO2-uitstoot van droogvallende veengebieden is niets nieuws. Maar bijzonder is het regelmechanisme achter het proces. De groep uit Wales, aangevoerd door Chris Freeman, beschreef dat voor het eerst in Nature van 11 januari 2001. Venen hopen koolstof op omdat de plantenresten waaruit ze bestaan nauwelijks verteren. Meestal wordt dat nog toegeschreven aan de lage pH van het veenwater (soms 4 of nog lager), gebrek aan zuurstof en aan direct opneembare voedingsstoffen (voor bacteriën) en een lage temperatuur. Dit is een misverstand.

Freeman c.s. ontdekten dat de vertering in de eerste plaats wordt vertraagd door ophoping van natuurlijke fenolen in het veenwater. Deze stoffen remmen de werking van enzymen (overwegend allerlei hydrolasen) die de plantenresten zouden kunnen afbreken. De fenolen zijn zeer persistent en kunnen feitelijk alleen worden afgebroken door het enzym fenoloxidase, dat door bacteriën wordt aangemaakt. Dit enzym is voor zijn goede werking afhankelijk van zuurstof.

In een nat, onberoerd veen is de zuurstofspanning laag en het fenol-oxidase inactief. Fenolen hopen zich op en hinderen de werking van hydrolasen waardoor vertering uitblijft. Zo werd het proces al in 2001 beschreven. Het nieuwe artikel is een verzameling controleproeven die de destijds beschreven gang van zaken goed bevestigt. Valt veen tijdelijk droog en treedt zuurstof toe dan start de groei van bacteriën en schimmels. Het geproduceerde fenoloxidase wordt niet geremd door zuurstofgebrek en de hele cascade volgt, inclusief de vorming van CO2 uit ‘verbrande’ plantenresten. Nieuw en zorgelijk is de ontdekking dat het proces, als eenmaal voldoende fenolen zijn weggenomen, nog jaren doorgaat, ook als het veen weer onder water staat.

Karel Knip

    • Karel Knip