Texas bouwt ecodorpen

Veel Texanen weten het zeker: de droogte die hun staat teistert hebben ze zelf veroorzaakt. Sommigen besluiten daarom hun leven radicaal te veranderen.

Het heeft al vijf maanden nauwelijks geregend in Irving, een slaapstadje tussen de steden Dallas en Fort Worth. De velden van de omliggende boerderijen ogen dor en doods, tuinen in de stad die niet besproeid worden, zijn vergeeld. „Alle oogsten zijn mislukt. Alleen de productie van kalfsvlees was dit jaar beter dan normaal”, zegt Terry Jensen. De weduwe woont in haar eentje in een huis in het centrum van Irving, van waaruit ze dagelijks bezorgd uit het raam kijkt. Ze herinnert zich de fameuze droogtes die de staat jaar na jaar teisterden in de jaren vijftig. Nu is het volgens haar nog erger. „Deze staat kan die droogte helemaal niet aan. Oogsten gaan verloren, bedrijven over de kop. Wat hebben we gedaan?”

Terry Jensen ziet het de laatste maanden somber in. Volgens haar wordt haar staat getroffen door het gekste natuurgeweld. Hevige tornado’s, veel erger dan vroeger, kleine aardbevingen door de gasboringen in het gebied. Nu de droogte, en de bijbehorende bosbranden. „Je kunt bidden. Je kunt stemmen, op een politicus die beterschap belooft. Je kunt mediteren. Niets helpt. Dan moet je iets doen waar Texanen een hekel aan hebben: zelf in actie komen.”

De doortastende weduwe weet zeker dat zij zelf en de andere Texanen de droogte in de hand hebben gewerkt. Het is volgens haar tijd om haar levensstijl radicaal om te gooien. Ze besloot een stuk land te kopen, een stuk verlaten bedrijfsgrond is in het economisch noodlijdende gebied makkelijk te vinden. Daar, net buiten Irving, verrijst binnenkort een Ecovillage: een klimaatneutraal mini-dorpje, waar tussen de 25 en 30 families kunnen wonen. Het plan is tot in detail uitgewerkt. „We worden zoveel mogelijk, misschien zelfs volledig, zelfvoorzienend. Ik ga groenten en fruit verbouwen, voor het eerst in mijn leven. De huizen worden gebouwd van hergebruikte materialen. Er komen zonnepanelen op het dak.”

De toekomstige bewoners van Jensens ecodorp krijgen ieder een eigen huis – het moet geen jaren zeventig commune worden. Alleen wil Jensen, zegt ze stellig, dat de bewoners auto’s gaan delen. „Texanen zijn onafhankelijke mensen, ze zijn dol op hun eigen auto. Maar het is belangrijk dat er iets radicaals gebeurt, om een voorbeeld te zijn voor de vele mensen die denken dat een individu niets kan doen.”

De schade voor boeren in Texas als gevolg van de droogte is inmiddels gestegen tot meer dan vier miljard dollar. De mislukte oogsten hebben gezorgd voor een stijging van de voedselprijzen. Rivieren en meren zijn uitgedroogd of flink gedaald. Het water in het fraaie Mineral Wells, een meer dichtbij het huis van Terry Jensen, is volgens een opzichter dit jaar anderhalve meter gedaald. Ecologen waarschuwen voor nog andere gevolgen: een toename van insecten en ongedierte, omdat roofdieren het zwaar hebben. Een stijging van het aantal astmapatiënten. En omdat droge periodes in het zuiden van de Verenigde Staten meestal enkele jaren aanhouden, verwacht eigenlijk niemand dat het probleem snel voorbij is.

Klimaat was nooit een echt thema in Texas, een conservatieve staat die voor een groot deel afhankelijk is van de olie-industrie. Gouverneur Rick Perry, een conservatief die in de race is voor de nominatie voor de Republikeinse presidentskandidatuur, viel zijn rivaal Mitt Romney aan op dit onderwerp. Volgens Perry is door de mens veroorzaakte klimaatverandering een mythe, in stand gehouden door frauderende wetenschappers „met dollartekens in hun ogen”. Hij ontkende niet dat het klimaat veranderde, „dat gebeurt al sinds de aarde is gemaakt”, maar er was volgens hem geen bewijs voor dat de mens daar iets aan kan doen. De gouverneur vergeleek zichzelf met Galileo, die het waagde de wetenschappelijke consensus te doorbreken.

Perry krijgt met deze opvatting applaus van een conservatief publiek. Maar Texanen denken veel genuanceerder over klimaat, zegt hoogleraar sociale psychologie Jon Krosnick, verbonden aan Stanford University. Vorige maand presenteerde hij in Washington een verrassend onderzoek naar de mening van Amerikanen over klimaat. Krosnick: „Er is brede overeenstemming onder Texanen dat de mens wel degelijk verantwoordelijk is voor klimaatverandering. Sterker, 65 procent vindt volgens mijn laatste onderzoek dat de overheid meer moet doen om klimaatverandering te bestrijden.”

Dat is een opmerkelijke conclusie in een staat waar iedere overheidsbemoeienis verdacht is. Krosnick: „Het percentage Amerikanen dat het eens is met Perry, is bijzonder klein, ook in Texas. Maar het is wel waar dat de klimaatsceptici luidruchtiger zijn dan voorheen. Uitlatingen zoals die van Perry zijn een relatief nieuw fenomeen.”

Volgens Krosnick brengen politici die trachten te scoren met klimaatscepsis, zichzelf bij verkiezingen in de problemen. Hij vergeleek honderden verkiezingen en deelde kandidaten in in ‘groen’, ‘niet-groen’ en ‘neutraal’. Republikeinse politici die zich bezorgd toonden over het klimaat, wonnen vrijwel altijd van hun Democratische tegenstander. Zeggen ze dat het allemaal onzin is, dan verkleint dat hun electorale kansen enorm. Krosnick: „Het Amerikaanse publiek is beter geïnformeerd en bezorgder dan we vaak aannemen.”

In Texas is die bezorgdheid te merken aan de bouw van zeker drie ecodorpen in de omgeving van Dallas. In de stad, aan een meer, bouwt een grote projectontwikkelaar het ecodorp White Rock, waar binnenkort tientallen welgestelde gezinnen gezamenlijk in klimaatneutrale villa’s gaan wonen. Zakenman Hugh Resnick uit Dallas probeert twintig families te verzamelen om een leegstaand bedrijfspand in de stad om te bouwen tot ecologische leefgemeenschap. „Ik heb nooit concessies willen doen, heb altijd mijn auto en grote huis gehad”, zegt hij. „Maar het is genoeg. Waarom heb ik vijf kamers nodig als ik er maar twee gebruik? Waarom gooi ik de helft van mijn eten weg en deel ik het niet?”

Resnick is klaar om morgen het pand om te bouwen, zegt hij. Maar hij stuitte op een oude Texaanse karaktertrek: als er ingeleverd moet worden, dan hoeft het niet. „Ken je het volksverhaal van de kleine rode kip? Een kip vindt korrels graan en vraagt andere dieren om te helpen bij het zaaien, oogsten en malen. Niemand wil meedoen. Totdat de kip een heerlijk brood heeft gebakken, dan springen all dieren eropaf. Ik voel me vaak als die kip. Iedereen wil meehelpen, want iedereen snapt dat het niet zo door kan gaan. Maar als er echt iets moet gebeuren, schrikken de Texanen er voor terug.”

Guus Valk