Poetins 'dieven- en bedriegerspartij' krijgt het zwaar

Sportfans die de Russische premier uitjouwen. Parlementariërs die weigeren voor hem op te staan. Een week voor de verkiezingen rommelt het in Poetins Rusland. „Dit is de laatste keer dat er wordt gefraudeerd.”

„56 procent van de ondervraagden gaat ervan uit dat de verkiezingen oneerlijk verlopen”, zegt politiek analist Dmitri Oresjkin, de laatste peiling van opiniebureau Levada citerend. „En 62 procent verwacht dat Verenigd Rusland de uitslagen vervalst.”

Oresjkin zit in het Huis van de Journalisten een persconferentie voor namens Golos, een organisatie die de belangen van de Russische kiezers verdedigt. Hij heeft belangrijk nieuws, want op initiatief van activist Michail Schnejder gaan vrijwilligers Golos-medewerkers helpen bij het toezien op eerlijke parlementsverkiezingen op 4 december. „Dat kan onmogelijk bij alle 95.000 stembureaus”, zegt hij. „Maar bij vijf procent daarvan gaat het zeker lukken. Ook bloggers, onder wie rechtenstudenten, journalisten en fabrieksarbeiders, zullen ons op 4 december rapporteren”, meldt Schnejder.

Een week voor de parlementsverkiezingen is de situatie in Rusland op een ongekende manier gespannen. Premier Poetin, die naar alle verwachting in maart terugkeert als president, merkte dat zondag aan den lijve, toen hij in een Moskous stadion na een worstelwedstrijd door het publiek werd uitgejouwd. Woensdag volgde een tweede incident, toen hij in het parlement tientallen leden van de fracties van de Communistische Partij en Rechtvaardig Rusland weigerden voor hem op te staan.

Poetins Verenigd Rusland heeft het nog moeilijker. De partij, bijgenaamd ‘partij van dieven en bedriegers’, zal grote moeite moeten doen om meer dan vijftig procent te behalen. Grootschalige fraude ligt voor de hand. Golos-directeur Lilia Sjibanova kan dat bevestigen, afgaande op de bijna drieduizend schendingen van de kieswet die nu al zijn geteld.

Volgens verkiezingsexpert Andrej Boezin zijn er tien keer zoveel overtredingen van de kieswet als vier jaar geleden. „Dat komt alleen doordat overtredingen vaker worden gerapporteerd”, zegt hij. Maar anders dan toen vindt het schenden van de kieswet nu opener en grover plaats, omdat de autoriteiten die de overtredingen begaan, amper worden gestraft. Boezin haalt het voorbeeld aan van de burgemeester van Oeralstad Izjevsk, die een groep bejaarden geld beloofde als ze maar op Verenigd Rusland stemden. „De lokale autoriteiten oefenen druk uit, beloven geld, knoeien met de kieslijsten. Daarom hebben we een tweedelige handleiding voor onze waarnemers gedrukt: in het eerste deel staat hoe het in theorie zou moeten gaan, het tweede behandelt de praktijk.”

Een factor die ook een rol speelt bij het vervalsen van de uitslagen, is volgens Boezin het opduiken in grote steden van vele leden van Kremlin-jeugdbeweging Nasji. In Moskou, waar Verenigd Rusland zeer laag scoort, worden er 40.000 verwacht. „Ze gaan daar alleen naartoe om op Verenigd Rusland te stemmen en daarmee de lokale uitslag voor die partij op te hogen. Hetzelfde gebeurt door mensen per post te laten stemmen en grote aantallen zwervers naar de stembus te dirigeren.”

Sjibanova ziet een groot struikelblok voor eerlijke verkiezingen in veiligheidsdienst FSB, die de verkiezingswaarnemers probeert dwars te zitten. „Zo beslist de FSB over de ruimtes die we toegewezen krijgen om onze waarnemers op te leiden. Dat alleen al boezemt hen angst in.”

Een ander probleem is het grote aantal stembureaus. „Vooral naar verafgelegen dorpen kunnen we geen waarnemers sturen. Stembusfraude is daar dus niet te controleren. In Moskou hebben we maar duizend waarnemers. Landelijk zijn dat er 2.500 en daar komen waarschijnlijk zo’n 4.000 vrijwilligers bij.”

De enige hoop die Sjibanova nog koestert voor het democratisch proces in haar land, is de kentering die zich de afgelopen vier jaar onder de bevolking heeft voltrokken. „In steden waar ze toen nog positief over de machthebbers dachten, willen ze nu niets meer van hen weten.”

„Dit zijn de laatste verkiezingen die vervalst zullen worden”, voegt de hoogbejaarde mensenrechtenactiviste Ljoedmila Aleksejeva toe. „De mensen zijn het zat dat ze geen invloed op de uitslagen hebben.”