'Leger heeft de revolutie gekaapt'

Het Tahrirplein in Kairo zit weer vol betogers. Ze eisen dat het Egyptische leger de macht opgeeft. ‘Een week geleden is de tweede fase van de revolutie begonnen.’

De grootste fout van de Egyptische revolutionairen was dat ze na de val van president Mubarak op 11 februari het Tahrirplein ontruimden en naar huis gingen. Het leger, zegt Ahmed Maher, die als leider van de 6-Aprilbeweging een hoofdrol speelde in de opstand tegen Mubarak, kaapte vervolgens de revolutie beetje bij beetje.

„De militairen hebben Egypte geleid sinds 1952. Ze hebben fabrieken, boerderijen en 1,3 miljard dollar per jaar van de Verenigde Staten. Het is erg moeilijk voor hen om dat allemaal op te geven en de macht over dragen aan burgers”, zegt Maher in een vraaggesprek.

Nu zit het Tahrirplein weer vol met demonstranten. „Een week geleden is de tweede fase van de revolutie begonnen om de situatie recht te zetten. Maar ik besef dat het tijd zal kosten om werkelijke verandering in Egypte te realiseren.”

U noemt het een revolutie. Maar welk verschil is er tussen Mubarak voor de revolutie en de militaire leider Tantawi erna?

„De naam.” Hij lacht. „Er is geen fundamenteel verschil tussen de twee. Er is wel meer vrijheid van meningsuiting. Mubarak is weg. Maar het is niet de verandering die we willen.”

Het leger zegt dat het de macht niet kan overdragen omdat het dan het volk zou verraden.

„Ze hebben dezelfde manier van uitdrukken als onder Mubarak. Toen Tantawi eerder deze week tot de natie sprak, leek het alsof we Mubarak hoorden. Verwijzingen naar verborgen handen, buitenlandse vijanden. Ze proberen woorden te vinden om aan de macht te blijven – chaos, stabiliteit, verraad.”

Een lid van de regerende militaire raad zei dat de demonstranten op het Tahrirplein niet het volk vertegenwoordigen. Heeft u wel de steun van het volk?

„Ook dat hebben we eerder van Mubarak gehoord. Toen wij zeiden, we willen vrije verkiezingen, zei hij ook dat wij niet het volk vertegenwoordigden. Hij zei dat hij de verkiezingen had gewonnen met zijn partij.

„Het zijn altijd maar een paar mensen die de revolutie maken, niet het hele volk. De meeste mensen kijken toe. Ze willen een goed leven, en de revolutionairen proberen dat te realiseren.”

De economie verslechtert doordat toeristen en investeerders wegblijven. Is het denkbaar dat het volk het leger zou steunen als het de protesten beëindigt?

„Wij hebben de macht niet! Wij zijn niet verantwoordelijk voor het reilen en zeilen van het land. De militaire raad heeft dezelfde oplossingen als Mubarak. Wij zijn het niet die falen, de militairen falen. De oplossing is het vertrek van de militaire raad.”

Wat zijn uw eisen?

„De militaire raad moet zich uit het bestuur terugtrekken. Ze moeten weg. Niets anders. We weten dat ze op de een of andere manier het land willen blijven controleren. Maar we willen een civiel land. Het leger moet de grenzen beschermen.”

Blijft u op Tahrir tot uw eis is ingewilligd?

„We zijn bezig plannen te maken en een strategie te ontwikkelen. We zijn er zeker van dat het leger er alles aan zal doen om dat te voorkomen. Ik denk dat we voor dezelfde uitdaging staan als begin dit jaar.”

Dus het is nu weer januari?

„Het is de tweede helft van de wedstrijd. We moeten de beslissende punten nog winnen. We moeten nieuwe tactieken ontwikkelen, de media beter gebruiken en het volk nauwer bij de strijd betrekken.”

Maandag beginnen de verkiezingen. Hoe belangrijk zijn die in het democratiseringsproces?

„Niet. Het is een vuil spel. Maar ze kunnen helpen de revolutie weer op het juiste spoor te krijgen. Want het zullen hele slechte verkiezingen zijn en daardoor zullen ze weerstand oproepen. Aanhangers van Mubaraks oude partij hebben acht of negen nieuwe partijen opgericht en ze doen ook mee als individuele kandidaten. Het leger heeft geweigerd hen van de verkiezingen uit te sluiten. Ik denk dat de Moslimbroederschap en verwante groepen 35 tot 40 procent krijgen en aanhangers van Mubarak eveneens. De rest gaat naar revolutionairen. Ik verwacht ook een hoop geweld van straatvechters en gewapende Mubarak-aanhangers.”

Waarom doet uw 6-Aprilbeweging niet mee?

„De mensen van de oude regeringspartij hebben nog steeds macht en geld, en ze hebben goede relaties met het leger. Ze hebben nu zenders die propaganda maken tegen de revolutie. Dit zijn niet onze verkiezingen. Eerst moeten de regels veranderen.

En om de regels te veranderen, moet het leger zijn politieke macht opgeven?

„Ja. We moeten ook uitleggen wat er aan de hand is en meer met de mensen praten. Alles moet veranderen: de autoriteiten, regels, mentaliteit, cultuur. Onze rol is alles in de gaten houden, en pressie uitoefenen. Op Tahrir zitten. Onderhandelen.”

Verandering kost heel veel tijd, zegt Maher. „Kijk maar naar Oost-Europa. In Polen kostte het tien jaar om een democratisch regime op te bouwen. Kijk naar Oekraïne. Eerst waren ze succesvol, maar na een paar jaar keerde het oude regime terug.”

Is het mogelijk dat dit in Egypte ook gebeurt?

„Daarom vechten we daar nu tegen. Daarom zijn we op Tahrir.”

Maher zucht. „Stel je voor, al dat bloed voor niets, al die martelaren voor niets.”