Griep slaat bij ouderen harder toe door trage dendritische cellen

Oudere mensen zijn vatbaarder voor griep en andere luchtweginfecties dan jongeren. Het immuunsysteem werkt geleidelijk minder goed met het klimmen der jaren. Onderzoekers in Iowa City hebben ontdekt dat bij oudere muizen één stap in de immuunrespons vertraagd verloopt.

De vertragende stap ontstaat bij dendritische cellen. Dat zijn cellen die na een infectie alarm moeten slaan in naburige lymfeklieren. Hun reis daarnaartoe vanuit geïnfecteerde oude longen wordt echter vertraagd door hoge concentraties van de stof prostaglandine D2 (PGD2). Wanneer deze stof door antilichamen wordt uitgeschakeld, functioneren de dendritische cellen weer normaal en treedt een afdoende immuunrespons op. Behandeling met dergelijke antilichamen, zodra de eerste symptomen van een infectie opduiken, kan ouderen mogelijk veel ellende besparen (Jounal of Clinical Investigation, 21 november).

Of dat werkt moet nog worden uitgezocht. Als het lukt kunnen die antilichamen misschien meteen worden ingespoten bij de jaarlijkse griepvaccinatie, die daarmee nog aan werkzaamheid zou winnen.

Dendritische cellen spelen een belangrijke rol bij het activeren van de T-cellen van het immuunsysteem. Die zijn onmisbaar bij de daadwerkelijke bestrijding van virusinfecties. De dendritische cellen zijn ontdekt door Ralph Steinman die er dit jaar – postuum – de Nobelprijs voor kreeg toegekend. Dendritische cellen bevinden zich op plaatsen waar het lichaam contact met de buitenwereld maakt, zoals de huid en de slijmvliezen van de luchtwegen. Zodra ze een ziekteverwekker opmerken nemen ze hem op en plaatsen diens antigenen, de eiwitten waaraan hij is herkend, op hun celmembraan. Vervolgens migreren ze naar de dichtstbijzijnde lymfeklier, waar ze de antigenen presenteren aan zogeheten naïeve T-cellen. Die cellen worden dan geactiveerd om gericht de indringer aan te vallen.

Om na te gaan of leeftijd een factor is bij migratie van dendritische cellen naar de lymfeklieren infecteerden de onderzoekers muizen van diverse leeftijden met virussen die vooral bij ouderen ernstige luchtweginfecties veroorzaken. Ze stelden vast dat al op middelbare muizenleeftijd (6 maanden) sprake was van een verminderde migratie. En ook dat het gehalte van één signaalstof (PGD2) aanzienlijk was toegenomen naarmate de dieren ouder waren. Huup Dassen