Crisisdesign

Ontwerper Frank Tjepkema maakte een recessiestoel.

De Westerse samenleving verkeert in crisis, maar de designwereld laat weinig van zich horen. Dat vond Frank Tjepkema van het Amsterdamse ontwerpbureau Tjep, na een bezoek aan de Dutch Design Week, die onlangs in Eindhoven plaatsvond.

Afgelopen week zond hij zijn Recession Chair de wereld in, een aangevreten Ikea-stoel, waarvan je je afvraagt of er nog wel zonder ongelukken op gezeten kan worden.

„Die onzekerheid, dat wilde ik uitbeelden”, zegt Tjepkema, die persoonlijk nog geen nadelige gevolgen van de crisis ondervindt. Toch vond hij het tijd voor een statement, of liever: een bespiegeling.

Het is niet voor het eerst dat hij zijn werk gebruikt om maatschappelijke thema’s aan de kaak te stellen. Zijn gouden Bling Bling-hanger uit 2003 was een reactie op de merkengekte van die tijd en de XXL Chair uit 2005 stelde het probleem van zwaarlijvigheid aan de orde. „Ik heb nu het idee dat de designwereld erg traag reageert. Afgezien van enkele initiatieven, die direct met de crisis te maken hebben, is er tot nu toe opmerkelijk weinig reactie los gekomen. Juist de jonge generatie zou meer van zich kunnen laten horen. Ik mis engagement, betrokkenheid en doortastendheid. Er wordt bijvoorbeeld wel nagedacht over het thema ‘terug naar de basis’ maar dat is allemaal wel erg braaf en vrijblijvend. Een belangrijke functie van design is ook: het verbeelden van de tijdgeest. Los van een economische drijfveer of van direct nut.”

Als mooi voorbeeld van een crisis gerelateerd initiatief noemt Tjepkema het project Up dat Droog deze maand introduceerde en het ‘Saved by Droog’ van vorig jaar. Daarbij worden de mogelijkheden onderzocht om voor onverkochte voorraden van gebruiksvoorwerpen, middels design een nieuwe waarde te creëren. Een tweede leven bedenken in plaats van vernietigen.

Hoewel Tjep’s Recession Chair niets oplost en ons vrij hardhandig met de neus op de feiten drukt, vraagt hij indirect aandacht voor de kracht van design. Commentaar leveren is één ding, maar creativiteit inzetten is een belangrijker aspect. „De rol van de ontwerper zal in dat opzicht alleen maar méér betekenis krijgen.”