brieven

Gloeiend ijzer

Ter aanvulling op het artikel over de massale ziekte-uitbraak met psychologische oorzaak (Wetenschapsbijlage,19 & 20 november), geef ik nog een voorbeeld daarvan in een weeshuis in Katwijk, zo'n driehonderd jaar geleden. Daar openbaarde zich onder de kinderen een epidemie van zenuwtoevallen. Herman Boerhaave, de beroemdste arts van zijn tijd, bedwong die epidemie op een even simpele als doeltreffende wijze. Hij hield de verzamelde kinderen een gloeiend ijzer voor, en dreigde ieder die weer een toeval kreeg, te zullen brandmerken.

Niet voor niets luidde de lijfspreuk van Boerhaave: Eenvoud is het kenmerk van het ware.

Gerard Burgers

Schalkhaar

Te korte illusie

De geloofwaardigheid van de Müller-Lyer illusie (Wetenschapsbijlage, 19 & 20 november) is niet gediend met het 2 mm (!) korter weergeven van het onderste lijnstuk in de illustratie. Meet maar na!

Foppe van Dijk

Monnickendam

Vergeten tegenslagen

Het woord ‘als’ in de kop van ‘Voldoende voedsel in 2050, als...’ (NRC Handelsblad, 22 november) en het steeds terugkerende woord ‘maar’ in de tekst geven een minder rooskleurig beeld dan de Amerikaanse ecoloog David Tilman belooft. Zoals het een moderne wetenschapper betaamt, verzamelde Tilman statistieken, analyseerde trends en kwam tot de conclusie dat kennis, technologie en internationale samenwerking ’s werelds landbouwopbrengsten kunnen verdubbelen en 9 miljard mensen zouden kunnen voeden.

Maar op 18 november heeft het internationale klimaatpanel IPCC gewaarschuwd dat we een toename van extreme weersomstandigheden moeten verwachten. Droogte, hittegolven, hevige neerslag, vernietigende cyclonen en een gebrek aan vers water: niets van deze onvermijdelijke tegenslagen vinden we in Tilmans voorstel.

Tilmans onderzoekswerk en zijn conclusies zijn een mooi voorbeeld van de schizofrenie van onze tijd. Terwijl de aarde de komende 20 jaren vrijwel zeker met meer dan 2 graden Celsius opwarmt, hebben de regeringen van de rijkste landen recentelijk besloten geen nieuw klimaatakkoord vóór 2016 te bespreken. De Climate Change Conference volgende week in Durban is afgelopen voordat hij begint.

Bryna Hellmann-Gillson

Amsterdam

Planten en bacteriën

Hierbij een correctie op het artikel ‘Klaver leeft samen met bacteriën door oude mutatie’ (Wetenschapsbijlage, 19 & 20 november). De familie van de Leguminosae waartoe de klaver behoort is niet uniek in zijn vermogen om in symbiose met stikstofbindende bacteriën te leven. De volgende families en geslachten hebben dat vermogen ook: de Casuarinaceae, de Elaeagnaceae (waartoe in Nederland de duindoorn behoort en de olijfwilg, bij ons tuinstruik en verwilderd); de Gunneraceae (onder andere Gunnera tinctoria, bij ons een grootbladige tuinplant), de Myricaceae, waartoe in Nederland de gagel behoort. Van de familie Betulaceae bezit het geslacht Alnus ook het vermogen om in symbiose met stikstoffixerende bacteriën te leven. Bij ons doen de zwarte els (Alnus glutinosa) en de grijze els (Alnus incana) dat. Het kan zijn dat het Nature-team en hun referenten bovenstaande niet wisten of dat U zelf er overheen hebt gelezen. Graag wilde ik bovenstaande voor de lezer van de NRC gecorrigeerd zien.

C.M.H. Lapre

per email

Naschrift: We hadden inderdaad over een woordje heengelezen: vlinderbloemigen zijn de ‘only group of cultivated plants’ die samenleeft met stikstofbindende bacteriën. Alle in deze brief genoemde planten zijn niet gecultiveerd.

Correctie

In het artikel ‘De broosheid van de ouderdom’ (Wetenschapsbijlage, 19 & 20 november) wordt ten onrechte gesproken over geriater Jos Slaets. De correcte naam is Joris Slaets.

    • Gerard Burgers
    • Bryna Hellmann-Gillson
    • C.M.H. Lapre
    • Foppe van Dijk