Woede en 'gaskamergeur' zitten De Wever in de weg

Bart de Wever: Werkbare waarden. Pelckmans, 191 blz. € 18,50

De grote winnaar van de verkiezingen in België, de Vlaams-nationalist Bart De Wever van de N-VA, wordt misschien de grote verliezer. Hij doet al maanden niet meer mee aan de onderhandelingen. Maar ook als zijn partij, die wil dat Vlaanderen onafhankelijk wordt, níét in de regering komt, is hij volgens sommigen nog steeds een overwinnaar: omdat de Franstaligen in België door hem beseffen dat het einde van hun land nabij kan zijn. En omdat zijn partij vanaf de zijlijn nóg populairder zal worden. De Wever maakt oprecht de indruk dat hij die zijlijn een nare positie vindt. Hij kwam begin deze week, toen de onderhandelingen weer vastliepen, meteen met een eigen idee: een noodregering zonder de Franstalige socialisten.

Hij wil meedoen. Dat blijkt ook uit zijn boek Werkbare waarden, een bundeling van krantencolumns en vier nieuwe essays. Bart De Wever, als historicus gespecialiseerd in hedendaagse geschiedenis maar ook een kenner van de klassieke oudheid, wil serieus genomen worden. H ij wil deelnemen aan het intellectuele debat, hij doet zijn uiterste best om met zijn ideeën over identiteit en nationalisme ook de Vlamingen te bereiken van wie hij al bijna zeker weet dat ze niks van hem moeten hebben. De Wever maakt zich kwaad over die afwijzing. Zijn politieke doel, schrijft hij, is altijd geweest om ‘het nationalisme te ontdoen van de romantische ballast’. Hij wil het einde van België niet omdat hij iets tegen Franstaligen heeft, maar omdat de inwoners van België zich niet verwant voelen met een ‘Belgische gemeenschap’.

De Wevers betogen zijn helder en scherp. Ook als je weinig over België weet, krijg je door zijn columns een beeld van wat er de afgelopen jaren speelde. Hij laat zien hoe ingewikkeld het in Vlaanderen wordt gevonden om op homohaat bij moslims net zo hard te reageren als op de extreem conservatieve aartsbisschop Léonard die aids ‘een vorm van immanente gerechtigheid’ noemde. En hij geeft een mooie beschrijving van het politieke bedrijf in een essay over de Romeinse politicus Cicero. .

Maar De Wevers woede zit hem in de weg. Steeds begint hij over de liberale oud-premier Guy Verhofstadt die waarschuwt voor nationalisme. De Wever: ‘Verhofstadts boodschap is simpel: identiteit bestaat niet, nationalisme is een vorm van vals bewustzijn en eindigt in de gaskamer.’

In de inleidende stukjes bij zijn columns heeft hij het vaak over de ‘gaskamergeur’ die hij kennelijk oproept. Dat zijn ook meteen de zwakste stukken in het boek. Nog voordat je aan zijn column begint, lees je welke kritiek die opriep. Hij noemt zijn tegenstanders en rekent met hen af. Dat maakt hem als debater minder sterk.

Petra de Koning