Niemand provoceert Stef Blok

De moeilijkheden bij het CDA zijn ook voor de VVD een probleem, zegt fractieleider Stef Blok van de VVD. En hij is minder enthousiast over D66 dan zijn achterban.

Den Haag : 21 september 2011 Algemene Politieke Beschouwingen in de Tweede Kamer. VVD-fractievoorzitter Stef Blok. foto © Roel Rozenburg

Stef Blok voorspelde het een jaar geleden al, zegt hij in zijn werkkamer op het Binnenhof. De resultaten van de enquête die deze krant gisteren publiceerde, liggen voor de VVD-fractieleider in de Tweede Kamer op tafel. „Ik zei in de fractievergadering: als wij het goed doen, en dit kabinet dus houden aan het uitvoeren van het regeerakkoord, dan zal de pers over een jaar schrijven dat we flets zijn. Jullie, de fractie. En ik natuurlijk ook.”

En zo geschiedde: niet alleen de pers, maar óók bijna de helft van de ondervraagde VVD-bestuurders heeft kritiek op de fractie. Dat zijn fractie te flets is, vindt Blok „aantoonbaar onjuist”. Tweede Kamerleden van de VVD komen met het ene na het andere idee. Dat hijzelf het predicaat flets krijgt, begrijpt Blok wel. Het heeft te maken met zijn politieke stijl. „Ik zit niet in de politiek om vuurwerk te maken.”

Het is waar: acties die politici zichtbaar maken, vindt Blok meestal zinloos. Opvallende, maar futiele Kamervragen hekelt hij al jaren. Slechts één keer in zijn dertien jaar als Kamerlid vroeg hij een spoeddebat aan: over de uitkeringen aan jonggehandicapten. „En zelfs daarvan vraag ik me nu af of ik er goed aan heb gedaan.”

Blok: „We hadden afgelopen week een debat over één ooievaar, ergens in Drenthe, plus een debat over speeltoestellen. Dat is slecht voor de Kamer. En bovendien inconsistent, omdat alle partijen pleiten voor een kleinere overheid en minder regels, maar in de praktijk laten ze niets van dat ideaal zien. Ik zit hier voor de lange termijn. Daarom raak ik niet afgeleid door symbolische debatjes en al dat heen en weer getwitter.”

Geldt dat ook de tweet van Geert Wilders, waarin hij zegt dat alle ontwikkelingshulp geschrapt kan worden?

„Geert heeft een andere politieke stijl. Hij doet dat om te provoceren en ik laat me niet provoceren. Als anderen dat wel doen: hun probleem. Zelf twitter ik bewust niet, want ik houd niet van die korte impulsen in de publiciteit.”

Wilders schaadt het vertrouwen in de politiek?

„Al dat heen en weer gegooi helpt het vertrouwen in de politiek niet. De spelverruwing is niet alleen de PVV te verwijten. Neem PvdA’er Hans Spekman. Ik mag hem graag, maar die zei tegen minister Leers: ‘U zaagt langzaam de strot van Mauro door.’ Over de top. Ik zou dat nooit doen.”

En, bent u het eens met Wilders? Wilt u snijden in ontwikkelingshulp als er extra bezuinigingen nodig zijn?

„Daar ga ík dus niet op in. Wel kan ik zeggen dat we om de tafel gaan als de economie en de begrotingsregels daarom vragen. Dat wordt pittig en cruciaal. Als we het niet eens worden over de extra bezuinigingen, dan reageert de markt direct. En als de rente op staatsleningen maar 1 procent omhoog gaat, moet je al snel een miljard meer betalen. Dat is niet leuk.”

Eenderde van de actieve VVD’ers is ongelukkig over de invloed van de SGP.

„Wij hebben ingezet op de economie, dus vind ik de stand still op immaterieel gebied goed verdedigbaar. Omdat we van de SGP veel terugkrijgen.”

Maar partners als SGP en PVV helpen u niets in de belangrijkste kwestie van nu: het bestrijden van de eurocrisis.

„De PVV is inderdaad mordicus tegen Europa. Voor mij is Europa een middel, geen doel. CDA’ers noemen Europa wel een „waardengemeenschap”. Dan denk ik: als het dat was, zouden we niet in de problemen zitten. Dan hadden alle landen de notie gedeeld: eerst geld verdienen en dan pas uitgeven. Maar dat is niet zo. D66 is ongeclausuleerd voor Europa. Niet slim. Want als je van Europa een politieke gemeenschap maakt, wordt dat geen liberaal Europa. Christen-democraten en sociaal-democraten maken dan de dienst uit. Abortus, euthanasie, homohuwelijk? Vergeet het maar. En economisch wordt het protectionistisch, tel uit je verlies.”

De actieve leden verkiezen D66 boven de PVV. Is daar niet inderdaad meer te halen voor de VVD?

„Dat vind ik niet. D66 is helemaal niet zo hervormingsgezind als ze zich voordoet. Hebben jullie het D66-voorstel over het ontslagrecht echt gelézen? Dat is, met alle respect, een verschrikkelijk voorstel. Het houdt in dat het minder makkelijk wordt om tijdelijke contracten aan te gaan en dat iedere werknemer na ontslag naar de rechter kan. Of neem de hervorming van de onderkant van de arbeidsmarkt. Die is cruciaal voor mij, om een nieuw WAO-drama te voorkomen. D66 stemt tegen. Of privatisering van het openbaar vervoer. Buiten de steden werkt die aantoonbaar, met meer waarde voor je geld. D66 is tegen. Hoezo hervormingsgezind?”

D66-fractievoorzitter Pechtold zegt: de VVD heeft in deze coalitie te veel water bij de wijn gedaan.

„Als je niet bereid bent water bij de wijn te doen, verlies je altijd. En daar komt bij dat het strategisch natuurlijk ook heel stom is om te zeggen: ik ben een hervormingsgezinde partij, maar ik wil alleen met de PvdA regeren. Nou, PvdA’ers hervormen niet. En dus zit ik liever in deze coalitie. En als ik de kans krijg, wil ik dit ook herhalen, na 2015. En natuurlijk wil ik dan een paar hervormingen die ik nu niet heb kunnen realiseren.”

Met Wilders wordt dat nagenoeg onmogelijk.

„Het alternatief is over links. Dat ziet hij ook.”

Moet je als tactisch politicus niet een alternatief achter de hand hebben?

„Natuurlijk moet je blijven kijken: met welke partijen kan ik mijn idealen het beste verwezenlijken. Dat is nu aantoonbaar in deze coalitie.”

Ondanks al het getwitter?

„Dat verandert niets aan het regeerakkoord. Dat is cruciaal. En nee, dat gedoe is niet goed voor de sfeer. Daarom doe ik er niet aan mee.”

Het CDA lijdt eronder. Vormt die partij de achilleshiel van deze coalitie?

„Nou ja, de achilleshiel... dat zijn jullie woorden. Het CDA heeft het moeilijk en dat is ook voor de VVD een probleem. Want juist met het CDA zitten we op financieel-economisch terrein meestal op één lijn. Het is ook een goede partner, die zich houdt aan afspraken.”

Hoe helpt u ze?

„Ik kan ze alleen maar voorhouden dat wij ook door een diep dal zijn gegaan, met vreselijke peilingen. Tegelijk erken ik dat wij makkelijker praten hebben, omdat wij ideologisch een consistenter verhaal hebben.”

Is dat zo? Toen het slecht met de VVD ging, schreven wij over de onverzoenlijke strijd tussen een sociaal-liberale en een conservatieve, rechtse vleugel.

„Iedere grote partij heeft met vleugels te maken. Als je alleen maar langs de kant wilt staan om te zeggen hoe het ideaal is, moet je de politiek niet ingaan, maar opiniestukken in de krant schrijven en hopen op twee ondersteunende, ingezonden brieven. Dit laat onverlet dat wij enkele heldere keuzes hebben gemaakt.”

En het CDA?

„Het is niet mijn taak het CDA te adviseren. Maar als oud-campagneleider kan ik wel zeggen dat een paar dingen cruciaal zijn. Eén: zorg dat intern de gelederen zijn gesloten. Dat mensen zien: dat is een club die goed samenwerkt. Twee: zorg dat je een heldere boodschap hebt voor de kiezer, want die is niet de hele dag met politiek bezig. Als je hem ’s nachts wakker maakt en je vraagt: waar staat de VVD voor? Dan moeten ze direct zeggen: degelijke financiën en meer politie op straat.”

    • Herman Staal
    • Pieter van Os