Merkel wil euro pas redden als de Unie 'Duitser' wordt

Op de Frans-Duits-Italiaanse ‘minitop’ werden de contouren van een strenge begrotingsunie zichtbaar.

Duitsland zal de euro alleen redden als de muntunie ‘Duitser’ wordt. En Frankrijk ziet zich gedwongen de Duitse lijn te volgen.

De machtsverhoudingen in de eurocrisis waren misschien niet eerder zo duidelijk als gisteren in Straatsburg, bij een minitop van de Duitse bondskanselier Angela Merkel, de Franse president Sarkozy en de Italiaanse premier Monti.

Voor het eerst schaarde Sarkozy, en ook Monti, zich achter Duitse plannen voor aanpassing van de Europese verdragen. Daarin moet begrotingsdiscipline de norm worden. Duitsland en Frankrijk zullen vóór een Europese top op 9 december „wijzigingen van verdragen voorstellen”, zei Sarkozy. Merkel sprak van een „begrotingsunie.”

Sarkozy is eigenlijk huiverig voor verdragswijzigingen en dringt aan op interventie door de Europese Centrale Bank (ECB) in de crisis – waar Merkel fel tegen is. Maar de president van het land dat zijn AAA-status dreigt te verliezen is verzwakt. Andermaal moest Sarkozy verklaren dat de ECB „onafhankelijk” is.

Vóór welke vorm van monetaire integratie dan ook – een grotere ECB-rol of euro-obligaties – eist Merkel eerst politieke integratie. Enkele ideeën om discipline af te dwingen, zijn volgens de Duitsers met de huidige verdragen niet realiseerbaar.

Duitsland wil automatische sancties tegen eurolanden die hun tekorten te veel laten oplopen. Ook wil het lidstaten die regelmatig in de fout gaan, door het Europees Hof van Justitie laten vervolgen. De door Nederland gewenste ‘supercommissaris’ voor de euro kan ook in het verdrag worden opgenomen. Wat níet moet worden gewijzigd: het mandaat van de ECB, herhaalde Merkel gisteren.

Monti, die met herwonnen Italiaans zelfvertrouwen Duitsland en Frankrijk herinnerde aan hun schending van de Europese begrotingsregels in 2003, steunde Merkel.

Aan verdragswijziging zijn grote risico’s verbonden, zo weet ook Merkel. Ierland, dat eerder ‘nee’ zei tegen verdragswijzigingen, is grondwettelijk tot referenda verplicht.

Met het Nederlandse ‘nee’ van 2005 in het achterhoofd zei premier Rutte onlangs dat verdragswijziging „zeer beperkt” zou moeten zijn. Partijgenoten van de Britse premier Cameron willen verdragsonderhandelingen aangrijpen om bevoegdheden uit ‘Brussel’ terug te halen.

In Berlijn, Parijs en Brussel wordt nagedacht over een apart volkenrechtelijk verdrag van de 17 eurolanden. Dit kan sneller, en buiten het Verenigd Koninkrijk en de andere EU-landen om, worden gesloten.

Cameron wil minder EU: pagina 15

Crisis steeds lastiger: pagina 26