Iedere verzekeraar begint zelf een bank

Net nu ING zich heeft gesplitst in een bank en een verzekeraar, beginnen veel verzekeraars zelf een bank. Oorzaak? Banksparen en de woekerpolisaffaire.

Het lijkt even druk bij de hagelnieuwe chatservice van de Aegonbank. „Helaas is er momenteel geen medewerker in staat om aan uw oproep gehoor te geven.” Of wacht, daar komt Marian. Het scherm licht op: Agent typt een bericht. „Goedendag, waarmee kan ik u helpen?”

Aegon is niet meer alleen een verzekeringsmaatschappij, het bedrijf gaat tegenwoordig ook hip met een eigen bank de boer op.

Aegon is niet de enige. Ook ASR, van oorsprong verzekeraar, heeft een bank opgericht. Delta Lloyd heeft de Delta Lloyd Bank, verzekeraar Ohra de Ohra Bank en ook Nationale Nederlanden, de grootste levensverzekeraar van Nederland en net afgesplitst van ING Bank, kondigde gisteren aan te gaan bankieren.

Terwijl alle banken het momenteel moeilijk hebben, elkaars gezondheid niet vertrouwen en nauwelijks aan geld kunnen komen, gaan verzekeraars bankieren.

Waarom? Om de doodeenvoudige reden dat het verzekeraars misschien nog wel slechter vergaat.

Het is een gebrek aan perspectief van levensverzekeraars dat resulteert in een trits nieuwe banken die als aanleunwoningen naast de verzekeraars uit de grond schieten. „Voor verzekeraars ligt de toekomst in het bankieren”, zegt analist Robin van den Broek van ABN Amro. „Het is uit nood geboren”, aldus collega Tom Muller van Theodoor Gilissen.

De omslag in de verzekeringssector is gigantisch. In de jaren negentig van de vorige eeuw gingen de beleggingsproducten met miljoenen tegelijk over de toonbank. Half Nederland leende met steun van de belastingdienst geld om het te steken in de met fiscale toeters en bellen vol behangen koopsompolissen en beleggingsverzekeringen. De markt was beschermd, de beurs steeg, verzekeraars werden slapend rijk. Hun klanten dachten dat ook.

Inmiddels willen particulieren al lang niet meer beleggen. Laat staan via een woekerpolis waarbij de verborgen kosten extreem hoog zijn – wat eerder regel dan uitzondering bleek in de verzekeringsbranche. Het wantrouwen is groot. Ook uit onderzoek van de sector zelf, het Verbond van Verzekeraars, blijkt dat een overgrote meerderheid van de klanten haar verzekeraar niet vertrouwt.

Burgers willen sparen, niet beleggen. Het onlangs geïntroduceerde banksparen, fiscaal vriendelijk sparen [zie inzet], is een hit. Banken zijn daardoor van de ene op de andere dag op het jachtterrein van de verzekeraars verschenen. Het fiscaal voordelige sparen en beleggen was tot dan voorbehouden aan verzekeraars. „Maar sinds de introductie van het banksparen verhuist een groot deel van de handel naar banken”, zegt analist Muller. Nog een pluspunt: de kosten zijn hier duidelijk, het verhaal is eenvoudig.

„Het voordeel van banksparen is dat je niet meer verzekeringspremie kwijt bent aan verzekeringen waarop niemand zit te wachten”, zegt Dirk Schoenmaker, hoogleraar bank- en verzekeringswezen. „Verzekeraars pakten in het verleden via de verborgen en complexe kosten dat fiscale voordeel weg, terwijl banken het nu clean moeten doen.”

Verzekeraars willen ook graag deze nieuwe spaarregelingen verkopen, maar beschikken niet over het kantorennetwerk van banken. Zij zijn gewend hun producten via tussenpersonen te verkopen, een route die moeilijker wordt. ‘Onafhankelijke’ tussenpersonen bleken vooral die polissen te verkopen waarvoor verzekeraars de meeste commissie betaalden. Het betalen van commissie wordt daarom binnenkort verboden.

De autoriteiten halen op meer vlakken de teugels aan. Toezichthouders komen met strengere kapitaalnormen en eisen allerhande diploma’s van assurantietussenpersonen. Daarnaast breekt de politiek de beschermde verzekeringsmarkt stapje voor stapje open. Niet alleen via het banksparen, maar ook door de verkoop van pensioenproducten te liberaliseren. Daar ligt vooral de toekomst van verzekeraars: steeds meer pensioenregelingen verhuizen van werkgevers en pensioenfondsen naar verzekeraars.

Nieuwkomers hebben een voorsprong op ervaren verzekeraars. Aan hen kleven geen woekerpolissen. Nieuwkomers dragen ook geen verantwoordelijkheid voor de oude complexe verzekeringscontracten die bij de meeste verzekeraars nog jarenlang doorlopen. Dat zijn erfenissen waar verzekeraars naarstig een oplossing voor zoeken.

Aegon verkoopt sinds april van dit jaar geen beleggingsverzekeringen meer waarmee de klant onvermoede risico’s loopt. „Wij verkopen alleen nog beleggingsverzekeringen die een gegarandeerd rendement op een bepaalde einddatum bieden”, zegt een woordvoerder van Aegon. „Meer dan de helft van onze beleggingsverzekeringen is inmiddels met een gegarandeerd rendement. Waarom? Gezien de maatschappelijke discussie over beleggingsverzekeringen.”

Daarom studeren partijen als Nationale Nederlanden en SNS Reaal erop hun berg oude beleggingspolissen uit te besteden of op een andere manier op afstand te zetten. Maar het verkopen daarvan is lastig: de juridische risico’s en discussie over compensatie van gedupeerde beleggers geeft veel onzekerheden. Nieuwkomers vormen met moderne ict-systemen een serieuze bedreiging voor de mastodonten. Brand new Day heten ze, of Be Frank. Tegenwoordig is alles eerlijk.

„Levens verzekeren is uit de mode”, zegt hoogleraar Schoenmaker. „Het is heel goed dat de markt is opengebroken. Dat is misschien niet fijn voor de verzekeringssector, maar wel voor de consument.”