Een plagiator op zoek naar een nieuw imago

De Duitse oud-minister van Defensie Zu Guttenberg, die moest aftreden toen bleek dat hij delen van zijn dissertatie had overgeschreven, zoekt eerherstel.

FILE - The Aug. 29, 2010 file photo shows then German Defence Minister Karl-Theodor zu Guttenberg in a helicopter during a visit of German ISAF soldiers in Kunduz, Afghanistan. Prosecutors say they have dropped an investigation into alleged copyright violations by Germany's former defense minister in exchange for a euro 20,000 (US$27,000) fine. Karl-Theodor zu Guttenberg, then a rising star in Chancellor Angela Merkel's conservative bloc, resigned in March after it emerged that that he had copied large parts of his thesis without attribution.. (AP Photo/dapd, Michael Kappeler)

En daar is hij weer: Karl-Theodor zu Guttenberg, wonderkind en total loss van de Duitse politiek. De oud-minister van Defensie, tevens geruchtmakend plagiator, meldt zich in een interview in weekblad Die Zeit terug op het nationale podium. Hij sluit een terugkeer in de politiek niet uit, krap negen maanden na zijn turbulente aftreden.

De 39-jarige aristocraat Zu Guttenberg, afstammeling van een oeroud Beiers adelsgeslacht en lid van de Christlich-Soziale Union, was tot begin dit jaar zoiets als de Obama van Duitsland. Jong, charismatisch, welbespraakt en getrouwd met de mooie Stephanie von Bismarck-Schönhausen, nazaat van de IJzeren Kanselier Bismarck.

Uit peilingen bleek steevast dat Zu Guttenberg de populairste politicus van Duitsland was, ver voor Merkel en alle anderen die vergeleken bij hem verschrompelden tot grijze dwergen. Maar op het hoogtepunt van zijn kortstondige roem kwam hij ten val. Bij het schrijven van zijn dissertatie bleek Zu Guttenberg op ruime schaal te hebben geplagieerd. Binnen enkele weken was zijn politieke carrière roemloos beëindigd. De schande was groot, ook voor zijn trotse familie.

Opgejaagd door de pers weken de Guttenbergs uit naar Amerika. Daar kwamen ze tot rust; daar kon Karl-Theodor zich een nieuw imago en ander uiterlijk aanmeten. En daar kon hij zich door de hoofdredacteur van Die Zeit, Giovanni di Lorenzo, uitgebreid laten interviewen. Zu Guttenberg heeft ineens geen bril meer te hebben („bleek niet nodig”), z’n haar zit losser („de gel is eruit”) en hij is wat dikker geworden.

Andermaal ontkent Zu Guttenberg dat hij bewust heeft geplagieerd. „Zou dat wel zo zijn geweest, dan had ik het niet zo onbeholpen gedaan als nu het geval was.” Hij is achteraf verbaasd over zijn wetenschappelijke werkzaamheden, die hem duidelijk boven z’n hoofd zijn gegroeid. „Ik heb die onzin werkelijk zelf geschreven.”

Hij was, zegt hij, tijdens het schrijven aan z’n dissertatie „een hectische en ongecoördineerde verzamelaar”. Als hij iets tegenkwam dat bij zijn onderwerp paste, kopieerde hij het op een van zijn vier computers, die op verschillende locaties stonden. Zijn werkwijze was chaotisch. „Ik heb met die dissertatie de grootste stommiteit van mijn leven begaan.”

Voor Zu Guttenberg staat vast dat hij ooit weer naar Duitsland gaat. „Duitsland is mijn Heimat.” Een terugkeer in de politiek hoort tot de mogelijkheden. „Ik blijf een politiek wezen, een zoön politikon.” Hij laat open of hij nog eens een nieuwe politieke partij begint. „Ik ben op dit moment lid van een partij die nog een lange weg te gaan heeft om niet gegrepen te worden door de neerwaartse beweging die de zogenaamde volkspartijen doormaken.”

In de huidige politiek, meent Zu Guttenberg, is gebrek „aan karakters die bereid zijn om voor de inhoud te vechten en die niet meteen de zeilen strijken als het een keer hard waait.”

Een terugkeer van Zu Guttenberg zou de Duitse politiek met het oog op de Bondsdagverkiezingen van 2013 een interessante impuls geven. Zijn partijchef, CSU-leider Horst Seehofer, zei gisteren enthousiast: „Hij hoort bij ons en we willen hem terug.” Vandaag is Seehofer terughoudender, nu hij het (lange) interview heeft gelezen, inclusief de expliciete kritiek van Zu Guttenberg op het falen van de CSU als Beierse volkspartij. “Karl-Theodor zit ernaast.”

Het interview met Karl-Theodor zu Guttenberg verschijnt volgende week in boekvorm. Vorerst gescheitert (vooralsnog mislukt) heet het bandje. Nu al staat vast dat het een bestseller wordt.

    • Joost van der Vaart