Subtiele ingrepen

Maarten Overdijk: Inverse Archeology. T/m 14 dec bij Jeanine Hofland Contemporary Art, De Clerqstraat 62, Amsterdam. Inl. www.jeaninehofland.nl ***

Hoe ambitieus moet je zijn als aanstormend kunstenaar? Voor zijn eerste solo bij Jeanine Hofland heeft Maarten Overdijk (die vorig jaar afzwaaide van de Rijksakademie) de galerieruimte stevig naar zijn hand gezet en het zichzelf daarbij niet gemakkelijk gemaakt. Niet alleen verspreidde hij allerlei (sobere, bijna abstracte) beelden door de galerie, hij pleegde ook subtiele ingrepen in de ruimte zelf. Zo plaatste Overdijk kale, hokken van gipsplaat tegen de wanden, pelde hij stukken gipsplaat van de muur, zette nieuwe wandjes in de ruimte waar hij vervolgens weer stukken ‘uitscheurde’ en monteerde hij hekwerkjes op de vloer – schijnbaar willekeurig, maar wel zo slim dat je fantasie subtiel aan het werk gaat. Zit er een verband tussen die schijnbaar nutteloze constructies? Vormen ze een patroon? En trouwens, die hoopjes ‘bouwstof’ die overal liggen, horen die er nu bij of niet?

In dit soort ingrepen is Overdijk op zijn best. Hij begon ooit als schilder, maar werkt de laatste tijd steeds ruimtelijker, waarbij hij duidelijk een stevige tik van de modernistische molen heeft meegekregen. Overdijks werk gaat over de ruimte die een schilderij kan innemen, over de vraag wanneer een schilderij een beeld wordt, in hoeverre dingen in je geest doorwerken als ze (net) buiten zicht blijven – alsof je als toeschouwer een kaal theater betreedt waarin je zelf het verhaal moet maken. Dat zie je aan Overdijks laatste schilderijen (die hij zo ophangt dat je, heel pesterig, hun voorkant net niet meer kunt zien) maar ook aan zijn ‘achthoeken’ – van voren bekeken platte, achthoekig ‘oppervlakken’, maar, als je je even draait, blijkt daarachter een mooie ‘tolvormige’ sculptuur te hangen.

Tot zover niets aan de hand, ware het niet dat Overdijk zijn hand overspeelt in de toelichtende tekst. Natuurlijk, die kun je negeren, maar als een kunstenaar meldt dat hij met zijn werk vragen wil oproepen over ‘de rol van de herinnering als een proces van mentale en sociale (re)constructie’, vraag je je toch af of je wel de goede expositie hebt gezien. Jammer, want beeldend heeft Overdijk genoeg te melden. Laten we het op onbezonnen ambitie houden.