'Ik ga meer pop programmeren'

Maarten van Boven is de nieuwe algemeen en artistiek directeur van Muziekgebouw aan ’t IJ. „Hoe breder je programmering, hoe breder je bereik.”

Nederland, Amsterdam, 21-11-2011 Maarten van Boven nu adjunct -directeur van Paradiso wordt in februari de nieuwe directeur van het Muziekgebouw aan het IJ. foto: Bram Budel Bram Budel

Het Muziekgebouw aan ’t IJ ligt verstopt in nevel. Symbolisch, ben je geneigd te denken. Na het ontslag van directeur Tino Haenen deze zomer, werd afgelopen week diens opvolger bekend: econoom Maarten van Boven, nu adjunct-directeur van popzaal Paradiso, begint op 1 februari.

Met Van Boven moet het Muziekgebouw ‘nieuw elan’ krijgen, en ‘zal de samenwerking met andere podia als het Bimhuis en Paradiso, de ensembles en andere verwante kunstinstellingen worden geïntensiveerd’, aldus de Raad van Toezicht.

De cijfers van het Muziekgebouw zijn minder monter. De bezoekersgetallen van het Muziekgebouw zitten in een stijgende lijn, maar waren tot nu toe laag – de gemiddelde zaalbezetting schommelde rond de 45 procent. Toch is de Gemeente Amsterdam zijn geloof in de ‘culturele hotspot aan het IJ’ niet kwijt: het Muziekgebouw wordt samen met 12 andere Amsterdamse instellingen gespaard bij de komende bezuinigingen. Waarschijnlijk levert het een tiende van de huidige 3 miljoen gemeentesubsidie in.

Maar daar komt bij dat het voortbestaan van de Nederlandse ensembles – ruggengraat van de programmering in het Muziekgebouw – wel ernstig op de tocht staat. Van het Fonds Podiumkunsten krijgen zij na 2013 gemiddeld nog maar de helft van het huidige bedrag aan subsidie. Of de gemeente dat compenseert is onbekend; de Vereniging Nederlandse Muziek Ensembles stuurde een brandbrief aan de Amsterdamse wethouder Carolien Gehrels (Cultuur, PvdA) met het verzoek een miljoen voor de ensembles te reserveren. De gemeenteraad vergadert volgende week over Gehrels’ plannen.

U wordt artistiek directeur, maar u bent ook econoom. Wat voor meerwaarde heeft dat voor de toekomst van het Muziekgebouw?

„Ik vind mijn economische achtergrond een zegen – maar mijn liefde voor de muziek is minstens zo belangrijk. Het succes van een zaal is altijd een product van artistieke en zakelijke afwegingen – beide belangen moeten in balans zijn.”

U werkt nu in Paradiso. Straks dus ook meer pop in het Muziekgebouw?

„De programmering wordt breder. Ik ben zelf geïnfecteerd door de voorkeuren van Han Reiziger op de VPRO-televisie. Wereldmuziek, mimimal music, jazz, pop, improvisatiemuziek, elektronische muziek, eigentijds klassiek – het zijn allemaal onderdelen van de ‘hedendaagse muziek’ waarvoor het Muziekgebouw is gebouwd. En ik geloof in bruggen slaan tussen subgenres. Een concert van strijkkwartet Zapp 4 opnemen, om samples ervan ’s nachts tijdens een dj-set te hernemen. Hoe breder je programmering, hoe breder je publiek.”

Samenwerking met andere podia wordt ‘geïntensiveerd’.

„Er wordt gewerkt aan een ‘programmeringscoalitie’ met het Bimhuis, Paradiso, het Tropentheater en het Holland Festival, opdat zij ook concerten gaan organiseren in het Muziekgebouw. Met andere zalen, de Doelen in Rotterdam en het Muziekgebouw in Eindhoven, wordt gesproken over het gezamenlijk brengen van buitenlandse concerten, zodat je voordeliger uit bent. We moeten zakelijk zijn en zo efficiënt mogelijk gebruik maken van elkaars mogelijkheden, met als doel zo veelzijdig mogelijk te programmeren. De artistieke afweging blijft het belangrijkst.”

Bedreigen de bezuinigingen deze ambities?

„Natuurlijk. Er is een ondergrens aan wat je door inventief programmeren en samenwerking kunt opvangen. Als voor de ensembles geen oplossing wordt gevonden, komt het Muziekgebouw in de knel. Gehrels zegt: mensen maken de stad. Ik zeg: mensen maken het Muziekgebouw. Zonder publieke middelen geen ensembles en dus geen publiek.”

Eigen inkomsten betalen de programmering. Dat maakt het budget krap.

„We moeten dus zo aantrekkelijk mogelijk zijn voor publiek en makers. Er zijn plannen voor voordelige parkeerkaarten en voor een bootverbinding naar de overzijde van het IJ, zodat het Muziekgebouw ook vanaf het water wordt ontsloten.”

    • Mischa Spel