Hersenmassage over androïdes en zelfmoordmieren

Exclusief feestje van denkers: de TED conferenties. Morgen in de Stadsschouwburg van Amsterdam. Ondernemer Jim Stolze: „TED maakt van een professor een rockster”.

Al Gore lanceerde hier voor het eerst zijn diashow An Inconvenient Truth. Jamie Oliver presenteerde er zijn plannen voor gezond eten op Amerikaanse scholen.

TED (Technology, Entertainment, Design), de vierdaagse bijeenkomst die sinds 1984 jaarlijks wordt gehouden in Californië, is uitgegroeid tot een wereldwijd fenomeen. Morgen komen in de Stadsschouwburg in Amsterdam denkers en wetenschappers uit de hele wereld samen voor de derde editie van TEDxAmsterdam. „TED maakt van een professor een rockster”, zegt ondernemer Jim Stolze, initiatiefnemer van TEDxAmsterdam. „Het is indrukwekkend om te zien hoe enthousiast sprekers door het publiek worden ontvangen, simpelweg omdat ze goeie ideeën verkondigen.”

TEDx is een afgeleide van TED, dat is opgezet door architect en ontwerper Richard Saul Wurman en inmiddels wordt geleid door Chris Anderson. Op de jaarlijkse bijeenkomsten in Amerika informeren sprekers elkaar gedurende lezingen van 18 minuten over diverse onderwerpen op hun vakgebied. „Bijzondere denkers en ondernemers krijgen op die manier een podium om hun publiek te overtuigen van hun visie”, zegt Stolze.

De sprekers die in Californië worden uitgenodigd voor de jaarlijkse bijeenkomst – waar genodigden per keer 6.000 dollar voor betalen – variëren van filosoof Daniel Dennett, die spreekt over suïcidale mieren, tot aan de Deense wetenschapper Henrik Schärfe die nu ook in Amsterdam optreedt met zijn lookalike robot Geminoid DK, een androïde.

Omdat TED uitgaat van het motto ‘ideas worth spreading’, worden de verhalen van de sprekers gedurende de conferentie opgenomen en via internet verspreid. „Inmiddels zijn de TED-talks honderden miljoenen keren bekeken”, zegt Stolze. Het eerste filmpje dat hij zelf op YouTube bekeek, was een betoog van Barry Schwartz, die morgen ook in Amsterdam spreekt (zie kader). „Hij vertelde over The Paradox of Choice en hoe we met vrije keuze moeten omgaan”, zegt Stolze. „Ik was meteen verkocht.”

In 2008 mocht hij naar de TED bijeenkomst in Californië. „Dat was net een mentale massage.” Het jaar daarop vroeg hij aan organisator Anderson of hij iets soortgelijks kon opzetten in Nederland. „Er bleek net een plan te zijn om met fanatieke TED-aanhangers nieuwe bijeenkomsten op te zetten in andere landen.”

TED had al andere continenten aangedaan, zoals TED Global in Oxford, TED Africa en TED India. „Het werd in 2009 ook mogelijk om een licentie aan te vragen om op stedelijk niveau, onder de naam TEDx, een conferentie te organiseren.”

Stolze, inmiddels benoemd tot TED-ambassadeur voor Europa, kreeg in dat jaar een licentie om de eerste TEDx bijeenkomst op te zetten in Amsterdam. „De eerste keer begon ik met twintig man. Inmiddels werken er 120 vrijwilligers. We kunnen het programma helemaal zelf bepalen. Het enige wat we doen is het TED format aanhouden. Dat houdt in dat we het TEDx-logo gebruiken en geen commercieel evenement mogen zijn.”

TEDxAmsterdam, dat wordt gesponsord door bedrijven als Sanoma, Vodafone, UPC en Leander, kent inmiddels een wachtlijst van ruim 7.000 mensen. Daarnaast schieten in steden als Rotterdam, Delft, Utrecht, Maastricht en Den Haag eigen TED-varianten als paddestoelen uit de grond. Ook werd er afgelopen week in Amsterdam een TEDxYouth georganiseerd. „Mensen die geïnspireerd zijn door TED komen vaak naar mij toe om advies te vragen. Zij zetten hun eigen bijeenkomsten op. Zo ging het in Maastricht over de toekomst van de zorg en was het thema in Dordrecht duurzaam voedsel.”

Waarom slaat TED juist in Nederland zo goed aan? „Als de kerken leeglopen is het fijn om ergens anders een hoopgevende boodschap te horen. Bij TED worden plannen aangedragen om de wereld te verbeteren. Vaak zijn die ideeën ook nog uitvoerbaar, dat spreekt aan.” Als voorbeeld noemt hij de ‘winddrinker’, een pomp waarbij brak water wordt omgezet in drinkwater.

In tegenstelling tot de meeste conferenties hanteert TEDxAmsterdam een strikt uitnodigingsbeleid. „Je kunt geen kaartje kopen. Je moet worden uitgenodigd. Het gaat erom wie je bent, wat je hebt gedaan en wat je met de ideeën die worden uitgewisseld gaat doen.” Is dat niet een ontoegankelijke houding voor een organisatie die zoveel mogelijk mensen in de wereld wil bereiken? Stolze meent van niet. „TEDx blijft toegankelijk voor een groot publiek. Dankzij een breedbandverbinding kunnen mensen in Amsterdam meekijken in comedyclub Boom Chicago. Daarnaast worden de gesprekken ook live uitgezonden op locaties in het land zoals in Maastricht bij het Eden Design hotel en in Groningen bij Academie Minerva. Het uitgangspunt blijft dat de beste ideeën verspreid moeten worden.”