Een goede mening spaart geld

Misschien had ik er een paar gemist maar ik telde slechts één vinger in het publiek. De vraag was of er iemand extra zou willen betalen om een champignonplukker of schoonmaker wat meer te laten verdienen. Dan zou die er ook van kunnen bestaan. Zo’n bakje champignons kost maar 89 cent. Dat zou best meer kunnen opbrengen. Nou, dat vonden er niet veel hier in progressief Nijmegen.

Deze vraag kwam aan het eind van een debat in het Nijmeegse Luxtheater over het boek van Wil Tinnemans, Voor jou tien anderen: uitbuiting aan de onderkant van de samenleving. Het gaat over de honderdduizenden armen die geen uitkering hebben en ook niet van hun baantje kunnen bestaan. Plukkers en sorteerders in de tuinbouw, alfahulpen. De schoonmakers in het gemeentehuis die waren uitbesteed aan een bedrijf met parttime loontjes. Zeker een probleem maar ik hoef er niet voor te betalen, was de heersende mening van het publiek.

Bij nader inzien had een weigeraar wel meer geld over voor zo’n bakje champignons. Hij wilde ze wel beter belonen als de prijzen niet meer zo zouden stijgen. Nu ja, de toegang tot dit debat kostte nog vijf euro en daar kreeg je ook een drankje voor, waar iedereen graag gebruik van maakte. Als progressief gezinde kun je het neoliberalisme en het grootkapitaal de schuld geven, de bonussen, de dividenden, de winsten. Daar moet het geld van af. De ‘schuldigen’ moeten ook onze eurocrisis oplossen. Een goede mening spaart geld.

Waarop een oudere man, zo iemand die na zijn pensioen een nette trui was gaan dragen, wijs opmerkte dat bedrijven ook belangrijk zijn: „Je mag blij zijn met aandeelhouders’’, zei hij. Om me heen zag ik meer gepensioneerden en die worden betaald uit die vermaledijde dividenden en winsten. Zouden de premiebetalers meer willen afdragen voor de onderkant van het loongebouw?

Iedereen zit aan elkaar geketend. Dat maakte dit debat zo doods. Van het aangekondigde ‘ouderwets links-rechtsdebat’ kwam niets terecht. Het leek zo veelbelovend. Aan de ene kant stond de geëngageerde freelancer Wil Tinnemans, afkomstig uit een arbeidersgezin van vijftien kinderen en aan de ander kant Fleur de Beaufort van de Teldersstichting, de denktank van de VVD. Het knalde niet. Tinnemans hekelde het aandeelhouderskapitalisme en neoliberalisme maar wilde ook niet direct een nieuwe wet om alles te veranderen, eerder een moreel appèl aan de werkgevers. En bij aanbesteden zou geëist moeten worden dat het bedrijf een fatsoenlijk loon betaalt. Vooral overheden waren te goedkoop.

De Beaufort die ooit tien maanden als inpakster had gewerkt, had bezwaar tegen de term neoliberalisme en vond dat de mogelijkheid bekeken moest worden de werkgevers te verplichten om iemand na drie tijdelijke jaarcontracten in dienst te nemen. Daar zullen al die VVD-werkgevers het niet mee eens zijn. Uitgerekend iemand die zich PvdA-lid noemde, protesteerde dat dan de arbeidsmarkt op slot ging. Zo kreeg je die enorme jeugdwerkloosheid in Zuid-Europa en die was erger: „De VVD haalt links in”.

Nou had ik ook niet mijn vinger opgestoken dat ik meer wilde betalen voor een bakje champignons. Moet het niet anders worden geregeld, dacht ik net als de anderen? Waarom wil niemand die goed betaalde banen in de Rotterdamse haven? Is de nood wel zo hoog? Komt het geld wel bij de goede terecht? Kortom, wantrouwen spaart geld.