Albert Heijn creëerde zijn eigen rivaal

De overname van C1000 door Jumbo zet de verhoudingen in het supermarktlandschap op zijn kop. Marktleider Albert Heijn moet voortaan een reus naast zich dulden.

Frits van Eerd, de algemeen directeur en met z’n familie eigenaar van supermarktketen Jumbo, is een begenadigd acteur. Begin deze maand zei hij in de Levensmiddelenkrant dat een overname van C1000 niet voor de hand lag: „We zijn bij Jumbo in alles geïnteresseerd, maar we moeten wel realistisch blijven.”

En wat is het nieuws vandaag? Jumbo neemt branchegenoot C1000 over van investeringsmaatschappij CVC en betaalt daar volgens betrokkenen bijna 1 miljard euro voor. Het Brabantse familiebedrijf heeft het winnende bod uitgebracht in een veiling. Concurrerende bieders, waaronder het Duitse concern Edeka en het Nederlandse Sligro, grepen ernaast. Private-equityfirma CVC Capital was nog maar drie jaar aandeelhouder van C1000. In 2008 haalde het voor zo’n 700 miljoen euro het voormalige moederconcern Schuitema van de beurs.

Door de combinatie C1000-Jumbo komen de verhoudingen in het Nederlandse supermarktlandschap volledig op z’n kop te staan. De markt bestaat niet langer uit één koploper en daarachter kleine, versplinterde supermarktformules. Gigant Albert Heijn, met 750 winkels en een marktaandeel van 33,5 procent, moet voortaan een reus naast zich dulden. De combinatie van Jumbo en C1000 telt namelijk 725 winkels, heeft een omzet van 7,5 miljard euro en een marktaandeel van naar eigen zeggen 23 procent.

Met het installeren van een zware raad van commissarissen – oud-bankier Wilco Jiskoot, voormalig Unilever-topman Antony Burgmans en oud-Laurusbaas Harry Bruijniks – startte Jumbo in 2009 een ambitieuze overnamestrategie. In de herfst van dat jaar bracht het een succesvol bod uit op veel grotere Super de Boer (uit het ontmantelde Laurus-concern van Bruijniks). Jumbo telde toen 128 winkels, Super de Boer had er 300. Voor 550 miljoen euro was de deal beklonken.

Het laat zien hoe snel en hoe hard Jumbo groeit. Het bedrijf uit Veghel – in 1921 begonnen als een groothandel in koloniale waren – groeide uit van een kleine keten in Noord-Brabant tot een landelijke formule die vorig jaar een marktaandeel had van 6,2 procent.

„Dit is opnieuw een megazet van de familie Van Eerd”, zegt Paul Moers, retaildeskundige. „Ten tijde van de Super de Boer-overname zaten we middenin de kredietcrisis, nu zitten we middenin de eurocrisis. Je kunt niet zeggen dat ze bij Jumbo geen lef hebben.”

Over het voortbestaan van C1000 verschillen de meningen. Volgens het persbericht dat zowel Jumbo als C1000 vanochtend verspreidde, blijven beide formules bestaan. Supermarktdeskundige Gerard Rutte twijfelt daar geen moment aan. „Het is onzin dat Jumbo alle C1000-winkels zou gaan ombouwen. Dat gaan ze echt niet doen. Veel te duur.”

Moers daarentegen denkt dat de C1000-winkels binnen de kortste keren zullen transformeren in Jumbo-filialen. „C1000 is de risee onder de Nederlandse supermarkten. Daar kun je niks mee. Ik ga ervan uit dat Jumbo alle zaken laat ombouwen.”

Bovendien voorziet Moers dat Jumbo nog een aantal filialen individueel zal doorverkopen. „Heel slim van ze, want dat levert veel geld op. Ik neem aan dat Plus graag wat winkels overneemt, net als Sperwer (van Plus en Spar, red.) en Albert Heijn.” Een dergelijk doorschuiven van een deel van de winkelportefeuille, zoals dat destijds ook gebeurde bij de overname van Super de Boer en die van C1000 door CVC, zou de financiering van de overnamesom van iets minder dan een miljard euro kunnen vergemakkelijken.

Voor Albert Heijn moet de gisteravond beklonken overname wrang zijn. Het bedrijf met het onaantastbaar geachte marktleiderschap ziet er nu in één keer een grote concurrent bijkomen. Moers: „Ik denk dat er bij Albert Heijn vandaag heel somber naar buiten wordt gekeken. Ahold kondigde aan zelfstandig te willen groeien. Ik wens ze veel succes met zo’n formule naast zich.”

En dat terwijl Ahold deze concurrent nota bene zelf gecreëerd heeft. Toen CVC in 2008 C1000 overnam, was Ahold voor ruim 70 procent eigenaar van C1000’s beursgenoteerde moederconcern Schuitema. Het kreeg kort na overname weliswaar ruim vijftig C1000-filialen terug en bouwde die om tot Albert Heijn, maar zag wel dat CVC van C1000 in korte tijd een succes maakte.

Volgens fusie- en overnameadviseur Maarten Vijverberg van Boer & Croon zal de schrik voor Albert Heijn nu niet heel groot zijn omdat de grote klap al in de zomer van vorig jaar kwam. Toen bundelden de twee bedrijven hun inkoopkracht al met de oprichting van het gezamenlijke inkoopbureau Bijeen. Vijverberg: „Voor Albert Heijn verandert er nu eigenlijk niets anders dan dat C1000 een nieuwe aandeelhouder krijgt.” Bovendien verwacht ook hij dat Jumbo enkele filialen zal afstoten, hetzij wegens mededingingseisen van de NMa hetzij omdat er hier en daar een overlap zal zijn. „Ook Albert Heijn zou kunnen profiteren door enkele filialen over te nemen.”

Grote winnaar van de deal is hoe dan ook CVC Capital, die in drie jaar tijd de waarde van zijn Nederlandse investering met bijna 50 procent ziet toenemen. Terwijl C1000 zijn omzet in die periode nauwelijks zag groeien. Onder de private-equity-eigenaar heeft het supermarktconcern in elk geval zijn winstgevendheid flink weten op te schroeven, van iets meer dan 35 miljoen euro (netto) in 2007 tot ruim 80 miljoen vorig jaar. Daarnaast verkocht CVC vorig jaar al een deel van het vastgoed, met een boekwinst van ruim 50 miljoen.