Straks is het Spotify of een boete

Fred Teeven wil dat je straks alleen muziek mag downloaden via winkels als Spotify of iTunes.

Zo gaan we weer terug naar de tijd van vinyl.

Afgelopen weekeinde maakten 234 platenlabels bekend dat ze de muziek van hun artiesten niet langer willen distribueren via Spotify, omdat dit soort (legale) streamingdiensten het kopen van muziek zou ontmoedigen. Zou het downloadverbod dat staatssecretaris Teeven (Justitie, VVD) wil invoeren – een maatregel die de gedragingen van miljoenen Nederlanders in één klap illegaal maakt – het aanbod wel stimuleren? Wat is het probleem van de industrie?

Nog niet zo heel lang geleden, in de tijd dat je voor het luisteren naar muziek afhankelijk was van langspeelplaten van vinyl, was het leven auteursrechtelijk gezien overzichtelijk. De platenmaatschappij verkocht de muziek en gaf een deel van de opbrengst aan makers en artiesten.

Toen gebeurde er iets rampzaligs. De gebruiker ging zelf muziek kopiëren, op cassettebandjes, videocassetterecorders, cd’s, dvd’s en op internet. De film- en platenmaatschappijen zagen hun inkomsten dalen.

De laatste vijf jaar, blijkt uit onderzoek van onderzoeksbureau eMarketer, is de omzet van de muziekindustrie in haar geheel weer gestegen, van 60,7 miljard dollar naar 66,4 miljard.

Cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek wijzen uit dat meer geld dan ooit wordt uitgegeven aan concertbezoeken. In 1992 was dat 29 euro per huishouden, vandaag de dag meer dan het drievoudige. Lowlands is al jaren op rij uitverkocht. Het album In Rainbows van de Britse band Radiohead, dat in 2008 gratis kon worden gedownload, leverde 6 miljoen dollar op aan vrijwillige donaties. De internetter is allesbehalve gierig.

Artiesten kunnen via de omzetstuwende en kostenbesparende verkoopmogelijkheden van internet het grootste deel van de consumerende wereldbevolking bereiken en zo hun nieuwe plaat of geplande concerten onder de aandacht brengen. Ook de populairste artiesten geloven in de werking van het internet, bewijst tieneridool Justin Bieber met bijna vijftien miljoen volgers op Twitter. Waarom zouden zij voorstander zijn van een downloadverbod?

De inkomstendaling uit de cd- en dvd-verkoop is desondanks logisch te verklaren. Alle bakstenen muziekwinkels die de afgelopen jaren zijn gesloten, zijn vervangen door slechts twee digitale aanbieders, iTunes en Spotify, die zowel in gebruik als aanbod beperkingen kennen. In Nederland zijn zelfs meer onlineverkopers van bakstenen dan van muziek te vinden. Als je online een film wilt kopen, heb je doorgaans pech. Het is begrijpelijk dat de consument zoekt naar alternatieven.

Film- en platenmaatschappijen, met voor een deel wettelijk opgedrongen collectieve auteursrechtenbeheersorganisaties die om een ondoelmatig en ongewenst downloadverbod hebben gevraagd, zijn de profiteurs van het huidige auteursrecht. Niet alleen makers van films en muziek zijn veroordeeld tot deze éminences grises, maar ook ondernemers die muziek en films digitaal willen vermarkten. In plaats van nieuwe internetontwikkelingen te omarmen, worden zulke ontwikkelingen uitgeroepen tot ‘piraterij’ en kapot geprocedeerd in de rechtszaal, laat staan dat structurele samenwerking wordt gezocht om levensvatbare economische modellen te ontwikkelen.

Straks mogen individuele internetters plaatsnemen op het gedaagdenbankje. Stichting Brein, de handhavende poot van de entertainmentindustrie, wordt onze internet cop.

De internetdistributie van films en muziek loopt al decennia achter. Teevens argumentatie dat een downloadverbod noodzakelijk is om innovatie in de branche mogelijk te maken, is onbegrijpelijk. Zo’n verbod maakt juist een einde aan de innovatie die gaande is.

Het sterk groeiende bioscoopbezoek bewijst dat ook de grote maatschappijen kunnen profiteren van de innovatie op internet, ondanks of misschien wel dankzij het massaal downloaden van films. Vorig jaar kregen bioscopen het hoogste bezoekersaantal sinds 1978, het jaar van Grease en Saturday Night Fever.

Nu 234 platenlabels bekendmaakten dat ze hun muziek niet langer via Spotify willen distribueren, staan zelfs bestaande innovaties op het spel. Het downloadverbod zal uiteindelijk worden gebruikt om individuele internetters bang te maken en weer het vertrouwde cd- en dvd-hoesje in te jagen.

Danny Mekic’ (24) is ondernemer, internetexpert bij New Team en jurist.