Philips helpt met HealWell zieken aan betere nacht

Méér licht overdag kan voor patiënten in ziekenhuizen veel verschil maken: betere nachtrust, minder depressief en minder medicijnen.

„In het ziekenhuis sliep ik beter beter dan thuis”, zegt Toon Zijlstra. De 53-jarige hartpatiënt deed mee aan een onderzoek naar het effect van verlichting op het slaap- en waakritme van hartpatiënten. „Thuis gebruik in tabletten om in te slapen, die had ik in het ziekenhuis niet nodig, én ik sliep langer.”

In het onderzoek werd HealWell, een nieuw verlichtingssysteem van Philips, negen maanden getest op de afdeling cardiologie van het Maastricht Universitair Medisch Centrum. Het systeem bootst de natuurlijke dag/nacht-cyclus van buiten na.

In ziekenhuizen is één soort licht (goed voor 4 procent van de omzet van de divisie Philips Lighting). Het HealWell-systeem heeft verschillende lichtniveaus die gedurende de dag veranderen. Overdag krijgen de patiënten extra blauw-rijk licht en ’s avonds blauw-arm licht. Méér licht overdag kan flink verschil maken. Patiënten slapen beter en langer, zijn minder depressief of neerslachtig en gebruiken minder medicijnen.

Wetenschappelijk onderzoek heeft aangetoond dat hoge lichtniveaus overdag helpen bij het reguleren van de menselijke biologische klok en het slaap- en waakritme. Als het bioritme van mensen niet optimaal is, kan dit de slaap verstoren en kunnen er allerlei gezondheidsproblemen ontstaan.

Het aanbieden van extra (blauw)licht overdag heeft invloed op de productie van het hormoon malatomine. Dit hormoon heeft invloed op het slaap/waak-ritme. Bij de aanwezigheid van blauwachtig licht (uit zonlicht of uit kunstlicht, televisie of computer) wordt de productie van melatonine geremd. Neemt de blootstelling aan licht af, dan komt de natuurlijke productie van melatonine weer op gang. Voor het lichaam is dit het signaal om de dagactiviteiten te verminderen en zich voor te bereiden op de nacht.

Uit het Maastrichtse onderzoek blijkt dat de tijd om in slaap te vallen met circa 30 procent wordt verkort. En de nachtelijke slaapduur neemt met gemiddeld 8 procent toe – terwijl mensen in een ziekenhuis normaal ongeveer 5 procent korter slapen dan thuis. Dat betekent dat een patiënt dan in totaal gemiddeld zo’n dertig minuten langer slaapt.

„Door beter licht overdag slapen patiënten ’s nachts langer”, zegt de Maastrichtse cardioloog Petra Kuijpers. Mensen met hartproblemen hebben vaak ook psychische klachten, omdat ze bijvoorbeeld angstig zijn, zegt ze. „Dat was een van de redenen om de proef op de afdeling cardiologie te doen. Maar mijn boerenverstand zegt dat de gunstige resultaten ook opgaan voor bijvoorbeeld longpatiënten.”

Het nieuwe lichtsysteem werd geplaatst in een aantal kamers op de afdeling cardiologie. Aan het onderzoek namen meer dan honderd hartpatiënten deel, waarbij één groep werd verpleegd in ziekenhuiskamers met het HealWell-systeem en de kamers van de controlegroep waren voorzien van standaardverlichting. Het nieuwe systeem vergt een extra investering van 5.000 euro per bed.

Gezondheidszorg is wereldwijd een groeimarkt, zegt Frank van der Vloed van Lighting Benelux. Daarom zet Philips zijn kaarten steeds meer op de divisie Healthcare. De gezondheidstak maakt bijna 40 procent uit van de activiteiten van het concern, dat verder bestaat uit een krimpende divisie Consumer Lifestyle (consumentenelektronica, 26 procent), en een weer iets groeiende divisie Lighting (licht, 34 procent). De omzet van Healthcare groeide in het derde kwartaal met 7 procent.

Naast in de zorg lopen er ook experimenten waarin wordt gekeken naar de invloed van licht op leerprestaties. Philips heeft een fonds opgericht, het Philips Leerprestatiefonds. Daarin zit 20 miljoen euro. Elke school die in één of meer lokalen het lichtsysteem laat plaatsen, krijgt een bedrag van maximaal 2.500 euro uit dit fonds. De docent kan de verlichting in het lokaal regelen. Van der Vloed: „Het licht kan precies worden afgestemd op de leertaak of op het tijdstip van de dag.”