Mabamens kreeg klap en werd verpleegd

De vroege mens van wie een schedel is gevonden in het Chinese Maba, heeft 126.000 jaar geleden een klap op zijn hoofd gehad met een stomp voorwerp. Mogelijk is de Maba hiermee het oudst bekende slachtoffer van agressie; zeer waarschijnlijk is dat de gewonde man of vrouw na het incident lang is verzorgd door groepsgenoten.

Dit staat in een artikel over de Maba-schedel dat deze week is gepubliceerd in het Amerikaanse tijdschrift Proceedings if the National Academy of Sciences. De bevindingen bevestigen het vermoeden dat vroege jagers-verzamelaars in het Pleistoceen niet alleen een harde overlevingsstrijd voerden, maar ook zorgden voor zwakke leden van de groep.

De schedel waarvan in 1958 enkele fossiele fragmenten werden opgegraven, behoorde toe aan een moderne mens met waarschijnlijk nog archaïsche trekken. De onderzoekers Erik Trinkhaus (University of Witwatersrand) en Xiu-Jie Wu (Chinese Academy of Sciences) onderzochten de gereconstrueerde schedel met een een stereomicroscoop en een CT-scanner. Daarbij ontdekten zij een beschadiging van ongeveer 1,5 centimeter, een overblijfsel van een genezen hoofdwond.

De laesie wijst op een type hoofdwond dat bijvoorbeeld ontstaat na een klap met een knuppel. Dat duidt erop dat de Maba-man of -vrouw mogelijk is aangevallen door een soortgenoot. Als dat klopt, is Maba het oudste bewijs voor de gangbare theorie dat de samenleving van jagers-verzamelaars zeer gewelddadig was. Maar de verwonding kan ook het gevolg zijn geweest van een jachtongeval, bijvoorbeeld door een botsing met een hertengewei.

Zeker is dat de wond is geheeld en dat de genezing enkele weken heeft geduurd. De gewonde heeft al die tijd niet kunnen helpen bij het vinden van voedsel en heeft vermoedelijk ook last gehad van geheugenverlies. Dat betekent dat hij of zij moet zijn verzorgd door groepsgenoten. Voor de onderzoekers is dat een bewijs dat de vroege mens empathie voelde met ouderen en zieken.

Overigens zijn er meer voorbeelden van empathie bij vroege mensen en mensachtigen voor soortgenoten die zonder hun zorg snel waren gestorven. Zo werd een half miljoen jaar geleden een kind met een abnormaal groot hoofd toch nog 5 jaar, bleven misvormde en verlamde Neanderthalers 50.000 jaar geleden in leven en bereikte een kind met een open rug 12.000 jaar geleden in Amerika de leeftijd van 12 jaar.