Gedogers laten van zich horen, maar schuwen de confrontatie

Regeren zonder meerderheid blijft onvoorspelbaar. Er is meer gemor rond onderwijs, hypotheken en de omroep. Het is de vraag wat gedogers terugkrijgen voor hun steun.

Mag je een ooievaar wel of niet als huisdier houden?

Dat was de vraag die gisteren in een motie in de Tweede Kamer centraal stond. Het vraagstuk – aanleiding was het omstreden lot van de vogel Freedom in Drenthe – leidde tot verdeeldheid. Want gedoogpartner PVV stemde mee met de oppositie. De coalitie van VVD en CDA moest het hoofd buigen. Geen ooievaars meer in een kooi. De vogel kwam zelfs langs in het wekelijkse overleg van de fractieleiders van de drie partijen – tevergeefs. De verdeeldheid bleef.

Niet alleen de ooievaar laat deze week zien dat een minderheidsregering niet zo makkelijk haar zin krijgt, al lacht premier Rutte problemen graag weg.

Zo lukte het gisteren minister Jan Kees de Jager (Financiën, CDA) niet zomaar de onvrede in de Eerste Kamer weg te halen. Een meerderheid toonde zich geschoffeerd toen het kabinet het verzoek negeerde een studiecommissie in te stellen naar een „toekomstbestendige” hypotheekrenteaftrek. Hier was al genoeg op gestudeerd, liet staatssecretaris Frans Weekers (Financiën, VVD) vrijdag weten in een briefje van twee alinea’s.

De oppositie in de senaat, dankzij steun van de normaal loyale SGP, floot de bewindsman hard terug. Weekers moest door het stof. Hij komt voor de senaat met een overzicht van alle beschikbare studies, inclusief de visie van het kabinet. Met ongetwijfeld weer nieuwe stof voor discussies over het ‘h-woord’.

Ook minister Marja van Bijsterveldt (Onderwijs, CDA) zag gisteren dat de steun van de SGP, cruciaal voor een meerderheid in de Eerste Kamer, niet oneindig is. Tot nog toe heeft de ‘tweede gedoogpartner’ op onderwijsvlak steeds zijn zin gekregen. De bezuinigingen op passend onderwijs en de boete voor langstudeerders werden onder druk van de SGP uitgesteld. Gisteren kwam het tot een confrontatie. Een amendement van Elbert Dijkgraaf (SGP) om leraren minstens tien roostervrije dagen te geven voor bijvoorbeeld bijscholing en rapportvergaderingen kreeg een veto van de minister. Als het amendement wordt aangenomen trekt de minister haar hele wetsvoorstel, dat de lesuitval moet beperken, in. In dat geval gaat ze de oude wet handhaven, waarin helemaal geen roostervrije dagen zijn opgenomen, dreigde ze. Onduidelijk is of Dijkgraaf het op een confrontatie laat aankomen. Met haar veto laat de minister het niet aankomen op een discussie in de senaat, waar de SGP de wet alsnog kan tegenhouden.

Ook op mediavlak hoeft Van Bijsterveldt niet op een comfortabele meerderheid te rekenen. PVV en VVD keerden zich gisteren tegen de fusieplannen van de omroepen, waardoor het aantal van 21 naar 8 terugloopt. Precies zoals de minister het wil, maar PVV en VVD ageren tegen de extra middelen (10 miljoen euro) die de fusieclub VARA/BNN in het nieuwe bestel binnen zou halen. De PVV zou „die linkse VARA” geen cent extra gunnen.

Een voorbarige reactie vindt de minister. Overigens niet omdat de gedoogpartner niet over de kleur van omroepen zou gaan, maar omdat er op termijn nieuwe tellingen van de omroepleden plaatsvinden. En dan kan alles anders zijn.

Verder zijn VVD en PVV tegen de eis dat aspirant-omroepen WNL en PowNed in 2014 150.000 leden moeten hebben en zich moeten aansluiten bij een grote omroep. Vreemd, dat plotselinge verzet, zo neemt CDA’er Maarten Haverkamp het voor de minister op. Die afspraken zijn al veel langer bekend. „Dit kan geen verrassing zijn voor de andere partijen.”