Eurozone in neerwaartse spiraal beland

De crisis dendert voort. De zoektocht naar oplossingen lijkt in Europa vastgelopen. Alleen het IMF kondigt nieuwe maatregelen aan.

Even geen Europees crisisoverleg op het allerhoogste niveau. Even geen Brusselse marathonvergadering met hooggespannen verwachtingen en teleurstellende uitkomsten. Op eerste gezicht een rustige week in de eurozone.

Ondertussen dendert de crisis voort. Dat bleek ook vandaag. Duitsland wilde voor 6 miljard euro staatsobligaties veilen, maar er was onvoldoende interesse. Uiteindelijk wist Duitsland voor slechts 3,8 miljard euro aan ‘Bunds’ te slijten. Dat zelfs Duitsland deze problemen heeft, laat zien hoe diep de crisis is op de Europese obligatiemarkten.

Ook bleek vandaag dat een recessie gevaarlijk dichtbij is. Volgens statistisch bureau Eurostat ontvingen fabrieken in de eurozone 6,4 procent minder opdrachten vergeleken met augustus. Het zorgelijke is dat vooral fabrieken in Duitsland, Frankrijk, Italië en Frankrijk, het economische hart van de eurozone, minder opdrachten kregen.

Econoom Jonathan Loynes van adviesbureau Capital Economics concludeert vandaag dat de schuldencrisis waarschijnlijk zal leiden „tot een diepe en langdurige recessie” in de eurozone. Het gevolg daarvan zou volgens kredietbeoordelaar S&P kunnen zijn dat de kredietstatus van eurolanden daalt. De monetaire unie lijkt in een neerwaartse spiraal te zitten. Hoe langer een oplossing voor de crisis uitblijft, hoe groter de economische malaise in de eurozone. .

Als belastinginkomsten dalen en sociale zekerheidkosten toenemen, is het voor overheden moeilijker geld uit te geven aan reddingsplannen. Ook is het dan moeilijker overheidsfinanciën op orde te brengen.

Tegelijkertijd houdt een ideologisch geschil de eurozone in een houdgreep. Duitsland weigert te praten over een grotere rol voor de Europese Centrale Bank. Voorstanders vinden dat de ECB, net als de Federal Reserve in de VS, massaal Europese staatsobligaties moet kopen om zo de crisis te bezweren. Vooralsnog geeft de onafhankelijke ECB geen gehoor aan oproepen om een (nog) actievere rol in de crisisbestrijding te spelen, tot irritatie van Frankrijk. Vandaag herhaalde bondskanselier Merkel dat kritiek op het huidige beleid van de ECB ongepast is.

Het Internationaal Monetair Fonds ziet de Europese onmacht om uit de crisis te komen en treft wél maatregelen. Nog deze maand zal een delegatie van het IMF Rome bezoeken. Doel is controleren of de Italiaanse regering voldoende vaart maakt met de beloofde hervormingen en bezuinigingen. Italië staat niet – zoals Griekenland – onder curatele van het IMF, maar het toezicht is een relatief zware inbreuk op de soevereiniteit van een EU-lid.

Gisteren maakte het IMF bekend een nieuw soort leningen te willen verstrekken. Landen die in principe economisch gezond zijn, maar in de problemen dreigen te komen door een economische crisis, kunnen voortaan bij het IMF terecht voor een betrekkelijk kleine en kortlopende lening.

Voor Spanje en Italië biedt de nieuwe faciliteit weinig soelaas. Onder de voorwaarden zouden de twee probleemlanden respectievelijk 23 en 45 miljard euro kunnen lenen. Italië moet alleen volgend jaar al 440 miljard euro aan staatsleningen in de markt zetten om de schuld te financieren. Voor kleinere landen die mee gesleurd dreigen te worden, zoals Oostenrijk, België en Hongarije, kan het nieuwe middel wellicht effectief zijn. De nieuwe faciliteit gaat de crisis niet bezweren, maar het laat wel zien dat het IMF concrete actie onderneemt. Nu de eurozone nog.